کتواسیدوز دیابتی؛ پیشگیری و درمان این بیماری را جدی بگیرید!
کتواسیدوز دیابتی (Diabetic ketoacidosis) ؛ یک عارضه جدی دیابت است که میتواند تهدیدکننده زندگی باشد. این وضعیت بیشتر در افراد مبتلا به دیابت نوع 1 شایع است اما احتمال درگیری برای مبتلایان به دیابت نوع 2 هم وجود دارد.
دیابت به خودی خود یک وضعیت پزشکی با حساسیت و خطر بالاست که در صورت عدم کنترل میتواند عوارض جبرانناپذیری به همراه داشته باشد. این عارضه نتیجه افزایش اسیدهایی به نام کتون در بدن است که کبد بهدلیل تامین انرژی بدن چربی را تجزیه میکند.
زمانیکه کتونهای زیادی با سرعت بسیار بالا تولید شوند، به سطوح خطرناکی در بدن میرسند که با عوارض سختی همراه میشود. اگر شما به دیابت نوع 1 یا 2 مبتلا هستید، تا انتهای این مقاله از سایت آموزش به بیمار ، بیمارستان امام خمینی (ره) دهدشت همراه ما باشید که میخواهیم بیشتر درباره خطر کتواسیدوز دیابتی صحبت کنیم
کتواسیدوز دیابتی چیست؟
کتواسیدوز دیابتی که با حرف اختصاری DKA شناخته میشود زمانی رخ میدهد که بدن شما انسولین (هورمون ترشح شده توسط پانکراس) کافی برای ورود به قندخون جهت تامین انرژی نداشته باشد. بدن برای تبدیل گلوکز به منبع سوخت مورد نیاز به انسولین نیاز دارد.
اگر این ماده به اندازه کافی وجود نداشته باشد، بدن برای تامین انرژی، چربیها را تجزیه خواهد کرد. با شکسته شدن چربی، کتونها در جریان خون آزاد میشوند. وجود کتون زیاد برای فرد مبتلا به دیابت خطرناک است و باعث اسیدی شدن خون آنها میشود. این یک وضعیت اورژانسی خواهد بود که به درمان فوری نیاز دارد.
علائم کتواسیدوز وابسته به دیابت را بشناسید!
اگر دیابت دارید علائم کتواسیدوز دیابتی را به خاطر داشته باشید:
نشانههای اولیه DKA
- سردرد
- تکرر ادرار
- کم آبی بدن
- تشنگی شدید
- افزایش کتون در ادرار یا خون
- افزایش قند خون (سطح گلوکز بیش از 250 میلیگرم در دسیلیتر)
نشانههای شدیدتر DKA
- درد شکم
- تنگی نفس
- کاهش هوشیاری
- نفس با بوی میوه
- احساس سردرگمی
- حالت تهوع و استفراغ
- احساس خستگی و ضعف مداوم
کتواسیدوز وابسته به دیابت چگونه تشخیص داده میشود؟
برای تشخیص کتواسیدوز دیابتی باید شرایط زیر وجود داشته باشد:
- سطح قندخون بالاتر از 250 mg/dL
- مقدار PH خون کمتر از 7.3
- وجود کتون در ادرار یا خون
- سطح بیکربنات کمتر از 18 mEq per L
در صورت ابتلا به دیابت تحت نظر منظم پزشک دکتر غدد باشید تا با بررسی آزمایشات مختلف وضعیت کتواسیدوز دیابتی شما مشخص شود. معمولا پزشک برای بررسی بیشتر به نتایج آزمایشات زیر نیاز دارد:
- آزمایش کتون ادرار
- آزمایش کتون خون
- آزمایش قندخون
چقدر طول میکشد تا کتواسیدوز وابسته به دیابت ایجاد شود؟
این عارضه یک وضعیت حاد است، به این معنی که شروع ناگهانی و شدید دارد. DKA میتواند در عرض 24 ساعت ایجاد شود. اگر شما با وجود داشتن دیابت نوع 1 یا 2 دچار استفراغ شدهاید احتمال ایجاد آن با سرعت بیشتر وجود دارد. بنابراین بسیار مهم است به محض اینکه علائم DKA را تجربه کردید قبل از اینکه کتواسیدوز دیابتی شدیدتر شود، به اورژانس بیمارستان بروید و با پزشک معالج خود تماس بگیرید.
درمان کتواسیدوز دیابتی
اگر DKA به موقع درمان نشود، احتمال بیهوشی و به کما رفتن شما وجود دارد. بنابراین در صورتی که پزشک توسط آزمایشات مختلف متوجه افزایش سطح کتون در خون یا ادرار شما شد دستور بستری در بیمارستان و انجام اقدامات زیر را میدهد:
اقدامات اورژانسی
- تزریق انسولین به صورت زیرجلدی برای کاهش کتون
- تزریق آنتیبیوتیک برای درمان عفونت
- تزریق مایعات برای آبرسانی به شما و بازگرداندن تعادل مواد شیمیایی خون
- جایگزینی الکترولیت به صورت زیرجلدی برای رساندن مواد معدنی مانند سدیم، پتاسیم (باعث عملکرد صحیح قلب، عضلات و اعصاب میشود)
- انجام اقدامات لازم جهت کاهش خطر حمله قلبی
مراقبتهای خانگی
- دوز انسولین و دارو را بر اساس تجویز پزشک مصرف کنید.
- از نوارهای تشخیص کتون ادرار یا خون در منزل برای بررسی استفاده کنید.
- مایعات فراوان برای جلوگیری از کم آبی بنوشید.
- وعدههای غذایی خود را مانند همیشه میل کنید.
- تا ایجاد وضعیت نرمال از انجام فعالیتهای سنگین ورزشی خودداری کنید.
روش پیشگیری از کتواسیدوز وابسته به دیابت
رعایت موارد مهمی که به پیشگیری از کتواسیدوز دیابتی کمک میکند، عبارتند از:
پزشک ممکن است دوز انسولین شما یا نوع مصرفی آن را تغییر دهد تا از تکرار DKA جلوگیری کند.
- بررسی منظم میزان قندخون و نگه داشتن آن در محدوده نرمال
- مطرف منظم داروهای دیابت و تزریق صحیح انسولین
- بررسی منظم سطح کتون ادرار یا خون در صورت داشتن قند خون بالا
- رعایت برنامه غذایی سالم و انجام فعالیت بدنی منظم
- بررسی نشت انسولین در صورت استفاده از پمپ آن و اتصالات لوله برای عدم وجود حباب هوا
- انجام چکاپ دورهای و منظم زیر نظر پزشک متخصص غدد
کتواسیدوز دیابتی در یک نگاه
در این مقاله راجع به یکی از مهمترین عوارض دیابت نوع یک، یعنی کتواسیدوز دیابتی و علائم آن صحبت کردیم. اگر در اطرافیان خود فردی مبتلا به دیابت را میشناسید، این مطلب را با او به اشتراک بگذارید.
دیابت یکی از مشکلات مهمی است که جامعه انسانی را تهدید میکند و تعداد مبتلایان به دیابت روز به روز در حال افزایش است. از دیابت به عنوان یک قاتل خاموش یاد میشود زیرا علائم مشخصی ندارد و فرد تنها در صورتی متوجه بیماری خود میشود که آزمایش قند خون بدهد.
کتواسیدوز وابسته به دیابت در صورت عدم درمان بهموقع میتواند تهدید کننده زندگی باشد. بنابراین با مشاهده علائم آن که در این مقاله از سایت آموزش به بیمار ، بیمارستان امام خمینی (ره) دهدشت که آن ها را بررسی کردیم فوری به اورژانس بیمارستان مراجعه کنید. شما تاکنون وضعیت کتواسیدوز دیابتی را تجربه کردهاید؟ نظرات و تجربیات خود را با ما در میان بگذارید.
گردآوری کننده : علی اکبر اکبرپور
کارشناس ارشد پرستاری ، سوپروایزر آموزش سلامت همگانی
