فیبریلاسیون دهلیزی (AF)؛ درمان وخودمراقبتی
فیبریلاسیون دهلیزی یا (Atrial Fibrillatin) نوعی اختلال ریتم قلب است که در آن دهلیزهای قلب به جای انقباض منظم،بهشکل نامنظم و گاهی بسیار سریع فعالیت میکنند. این بیماری ممکن است باعث تپش قلب، خستگی، تنگی نفس، سرگیجه یاکاهش تحمل فعالیت شود؛ البته بعضی افراد هیچ علامتی ندارند.
مهمترین نکته: فیبریلاسیون دهلیزی معمولاً قابل کنترل است، اما به دلیل افزایش خطر سکته مغزی، تشخیص وانتخاب درمان مناسب اهمیت زیادی دارد.
۱. چه زمانی باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد؟
اگر فیبریلاسیون دهلیزی دارید و هر یک از علائم زیر ایجادشد، فوراً با اورژانس تماس بگیرید:
-
درد یا فشار قفسه سینه
-
تنگی نفس شدید یا ناگهانی
-
غش یا از دست دادن هوشیاری
-
ضعف یا بیحسی ناگهانی یک سمت بدن، اختلال گفتار یا افتادگی صورت
-
تپش قلب همراه با سرگیجه شدید، ضعف شدید یااحساس نزدیک بودن به غش
در آلمان و بسیاری از کشورهای اروپایی شماره اورژانس۱۱۲ است. در این شرایط خودتان رانندگی نکنید.
۲. روشهای درمان فیبریلاسیون دهلیزی
درمان بر اساس سن، شدت علائم، مدت ابتلا، بیماری های زمینه ای و خطر سکته انتخاب میشود. طبق راهنمای انجمن قلب اروپا،درمان چهار هدف اصلی دارد: کنترل عوامل خطر، پیشگیری از سکته، کنترل ضربان یا ریتم قلب و پیگیری منظم.
Escardio
الف) پیشگیری از سکته مغزی با داروهای ضدانعقاد
در فیبریلاسیون دهلیزی ممکن است خون در دهلیزهاتجمع پیدا کند و لخته تشکیل شود. اگر لخته به مغزبرسد، سکته مغزی رخمیدهد.
داروهای متداول عبارتاند از:
این داروها برای همه بیماران ضروری نیستند؛ پزشک باتوجه به خطر سکته و خونریزی تصمیم میگیرد. در برخی بیماری های دریچه ای، مانند تنگی متوسط تا شدید میترال یا وجود دریچه مکانیکی، انتخاب دارو متفاوت است.
نکات مهم:
-
داروی ضدانعقاد را خودسرانه شروع یا قطع نکنید.
-
اگر مصرف آن را فراموش کردید، دوز بعدی راخودسرانه دو برابر نکنید.
-
آسپرین جایگزین مناسبی برای ضدانعقاد درپیشگیری از سکته ناشی از فیبریلاسیون دهلیزی نیست.
-
حتی اگر ضربان قلب طبیعی شود یا ابلیشن انجام دهید، ممکن است همچنان به ضدانعقاد نیاز داشته باشید.
Oxford Academic
ب) کنترل تعداد ضربان قلب
هدف این است که قلب با سرعت مناسب کار کند وعلائمی مانند تپش قلب، ضعف و تنگی نفس کاهش یابد.
پزشک ممکن است داروهایی مانند بتابلوکرها، دیلتیازم،وراپامیل یا دیگوکسین تجویز کند. انتخاب دارو به فشارخون، عملکرد قلب وبیماریهای همراه بستگی دارد.
از مصرف خودسرانه داروهای کاهشدهنده ضربان یاتغییر مقدار آنها خودداری کنید.
ج) بازگرداندن ریتم طبیعی قلب
در بعضی بیماران، بهویژه افراد علامتدار، تلاش برای بازگرداندن ریتم طبیعی مفید است. روشها عبارتاند از:
-
کاردیوورژن الکتریکی: با شوک کنترلشده، ریتم قلب به حالت طبیعی بازگردانده میشود.
-
داروهای ضدآریتمی: برای بازگرداندن یا حفظ ریتم طبیعی قلب.
-
ابلیشن کاتتری: با استفاده از کاتتر، نواحی ایجاد کننده یا نگه دارنده آریتمی در قلب هدف قرارمیگیرند. این روش برای برخی بیماران بسیار مؤثراست، اما احتمال عود وجود دارد.
پیش از کاردیوورژن، اگر مدت آریتمی مشخص نباشد یا از زمان شروع آن بیش از حد مجاز گذشته باشد، ممکن است ضدانعقاد یابررسی لخته قلب ضروری باشد.
Escardio
۳. خودمراقبتی روزانه
۱. تغذیه سالم
-
سبزیجات، میوه، حبوبات،غلات کامل، ماهی و روغن زیتون را بیشتر مصرف کنید.
-
مصرف غذاهای بسیار شور،فراوریشده و چربیهای ناسالم را کاهش دهید.
-
اگر نارسایی قلبی دارید، درباره میزان مناسب نمک و مایعات از پزشک سؤال کنید.
-
در صورت مصرف وارفارین،مصرف سبزیجات حاوی ویتامین K را ثابت نگه دارید؛لازم نیست آنها را کاملاً حذف کنید.
۲. فعالیت بدنی منظم
-
پیادهروی آرام را، در صورت نداشتن منع پزشکی، به تدریج شروع کنید.
-
ورزش را متناسب با توان قلب وتوصیه پزشک افزایش دهید.
-
هنگام تپش قلب همراه باسرگیجه، درد سینه یا تنگی نفس غیرعادی ورزش نکنید.
-
ورزش بسیار شدید و طولانی رابدون ارزیابی پزشکی انجام ندهید.
۳. خواب کافی و بررسی آپنه خواب
-
ساعت خواب منظم داشته باشد.
-
اگر خروپف شدید، قطع تنفس هنگام خواب یا خواب آلودگی روزانه دارید، برای بررسی آپنه خواب مراجعه کنید.
-
آپنه خواب درمان نشده میتواند عود آریتمی را افزایش دهد.
۴. ثبت ضربان و فشار خون
-
در صورت توصیه پزشک، فشارخون و نبض خود را ثبت کنید.
-
زمان شروع تپش، مدت آن،علائم همراه و فعالیتی را که قبل از آن انجام داده اید یادداشت کنید.
-
ساعت هوشمند میتواند سرنخ بدهد، اما بهتنهایی تشخیص قطعی فیبریلاسیون دهلیزی نیست.
این اقدامات در کنار درمان دارویی به کاهش عود و بهبود کیفیت زندگی کمک میکنند.
Oxford Academic
۴. چه چیزهایی را محدود یا کنترل کنید؟
-
الکل: بهتر است مصرف آن را به حداقل برسانید؛ دربرخی افراد حتی مصرف کم نیز محرک حمله است.
-
سیگار: ترک آن به سلامت قلب و عروق کمک می کند.
-
کافئین: اگر قهوه یا نوشیدنی انرژیزا در شما تپش ایجاد میکند، مصرف آن را کاهش دهید. همه افرادمبتلا به AF لازم نیست مصرف معمول قهوه را کاملاًقطع کنند.
-
کم آبی: به خصوص در هوای گرم یا هنگام اسهال واستفراغ مراقب باشید؛ در صورت محدودیت مایعان ناشی از نارسایی قلبی،دستور پزشک رارعایت کنید.
-
داروهای سرماخوردگی و مکمل ها: برخی داروهای ضداحتقان و محرک ها میتوانند ضربان را بالا ببرند.پیش از مصرف، باپزشک یا داروساز مشورت کنید.
-
فشار خون، دیابت و وزن: کنترل این موارد و درمان بیماری های زمینه ای بخش مهمی از پیشگیری از عوداست.
۵. برنامه ساده پیگیری روزانه
چک لیست روزانه
داروها را طبق نسخه مصرف کردم
فشار خون و نبض را در صورت توصیه ثبت کردم
فعالیت بدنی متناسب با توانم انجام دادم
علائم و حملات احتمالی را یادداشت کردم
محرک های شخصی مانند الکل یا کم خوابی را کنترل کردم
با آرزوی سلامتی ، تندرستی و قلبی سالم
ماهان ایزدیار، کارشناس پرستاری و رابط آموزش
بخش مراقبت های ویژه قلب
