ترومبوز ورید عمقی چیست؟
ترومبوز ورید عمقی (دیویتی) که به آن ترومبوز وریدی نیز گفته میشود، لخته خونی است که در وریدهای عمقی بدن تشکیل میشود. این لخته ممکن است بخشی از جریان خون در ورید (سیاهرگ) یا تمام آن را مسدود کند. اغلب دیویتیها در ساق پا، ران یا لگن ایجاد میشوند، هرچند احتمال ایجاد آنها در سایر اندامها از جمله دستها، مغز، روده، کبد یا کلیه نیز وجود دارد.
علائم دیویتی چیست؟
دیویتی همیشه علامتدار نیست. اما ممکن است با این علائم خود را نشاندهد:
- تورم پا یا دست (که گاهی ناگهانی رخ میدهد)
- درد در پا (که ممکن است تنها در هنگام ایستادن یا راه رفتن رخ دهد)
- ناحیهای از پا یا دست که متورم یا دردناک شده ممکن است گرمتر از معمول باشد.
- وریدهای سطحی ممکن است بزرگتر از حالت معمول باشند.
-
علامتهای احتمالی آمبولی ریوی:
- تنگینفس ناگهانی یا تنفس سریع
- درد سوزشی قفسه سینه که اغلب با سرفه یا تنفس همراه است.
- درد در پشت
- سرفه (گاهی همراه با خلط یا ترشحات خونی)
- تعریق بیش از حد معمول
- تپش قلب
- احساس گیجی یا غش کردن
-
دلایل ایجاد دیویتی چیست؟
شرایط زیر میتواند خطر ایجاد دیویتی را بیشترکند:
- مشکلات ژنتیکی که ریسک ایجاد لخته را بالا میبرد
- کاهش جریان طبیعی خون در وریدهای عمقی به دلیل آسیب، جراحی یا بیحرکتی اندام مربوطه
- دورههای طولانی بیحرکتی که جریان طبیعی خون را کاهش میدهد، از جمله:
- نشستن طولانیمدت در طول سفر در ماشین، اتوبوس، قطار یا هواپیما
- بیحرکتی پس از جراحی
- بارداری و شش هفتهی اول پس از زایمان
- سن بالاتر از ۴۰ سال (هرچند دیویتی میتواند در هر سنی ایجاد شود)
- داشتن وزن بیش از معمول
- مصرف قرصهای پیشگیری از بارداری یا قرصهای هورمونی
- داشتن کاتتر ورید مرکزی یا ضربانساز قلب (پیسمیکر)
- دیویتی چگونه تشخیص داده میشود؟
- سونوگرافی داپلر وریدی: این تست مهمترین روش تشخیص دیویتی است و جریان خون و وجود هرگونه لخته در ورید را نشان میدهد. پزشک یا تکنسین سونوگرافی از فشار در زمان اسکن ورید استفاده میکند و اگر این فشار منجر به فشرده شدن ورید نشود، میتواند به معنای وجود لخته باشد.
- ونوگرافی: این تست از اشعهی ایکس برای نشان دادن ورید عمقی استفاده میکند. یک رنگ مخصوص (مادهی حاجب) درون وریدها تزریق میشود تا اشعهی ایکس، وریدها و لختههای احتمالی را نشان دهد. مسدود شدن مسیر جریان خون نیز ممکن است قابل مشاهده باشد. ونوگرافی زمانی مفید است که نتایج سونوگرافی داپلر واضح و قطعی نباشد و این روزها کمتر استفاده میشود.
-
درمان
ر ابتدا ممکن است دیویتی فعالیت شما را محدود کند ولی باید به تدریج به فعالیت طبیعی خود بازگردید. اگر در پای خود احساس تورم یا سنگینی دارید، در جای خود طوری دراز بکشید که پاشنهی پایتان 10-15 سانتیمتر بالاتر قرار گیرد. به این ترتیب، جریان خون بهبود یافته و تورم کاهش پیدا میکند.
-
به علاوه:
- اگر برای مدت طولانی نشستهاید، عضلات قسمت تحتانی پای خود را حرکت دهید.
- در زمان بیداری، ساعتی چند دقیقه بایستید و قدم بزنید.
- لباسهای تنگی را که به پا میچسبند و باعث کاهش گردش خون در پا میشوند نپوشید.
- از جورابهای فشاری بر اساس توصیهی پزشک خود استفادهکنید.
- از فعالیتهایی که میتواند منجر به آسیب جدی شود بپرهیزید.
-
یشگیری
آیا میتوان از وقوع دیویتی پیشگیری کرد؟
اگر دچار دیویتی شدید میتوانید خطر ایجاد لختههای بعدی را به روشهای زیر کمکنید:
- مصرف دارو طبق دستور پزشک معالج
- پیگیریهای دقیق تشخیصی و درمانی با پزشک
-
اگر هیچ وقت سابقهی دیویتی نداشتید ولی با توجه به فاکتورهای خطر در ریسک بالاتری برای ایجاد آن هستید، با کارهای زیر می توانید خطر بروز آن را کمترکنید:
- اگر مجبور به نشستن طولانیمدت هستید، عضلات تحتانی پای خود را حرکت دهید. اگر در پرواز طولانی هستید حداقل هر نیم ساعت یک بار بلند شوید و قدم بزنید. اگر در سفر جادهای طولانی هستید هر یک ساعت از ماشین پیاده شوید.
- پس از بیماری یا جراحی در اولین زمانی که پزشک به شما اجازه میدهد، از بستر خارج شوید و حرکت کنید. هرچه زودتر حرکت کنید خطر ایجاد لخته کمتر است.
- بعد از جراحی (در صورت تجویز پزشک) از دارو یا جورابهای فشاری به منظور کاهش خطر لخته استفاده کنید.
- ویزیت پزشک خود را همان طور که توصیه شده پیگیری کنید و به توصیههای او برای کاهش خطر لخته توجه کنید.
