تب
تب یکی از مشکلات شایع در کودکان است که نشاندهنده واکنش سیستم ایمنی بدن به عفونتهای باکتریایی و ویروسی است. مهمترین دلایل ایجاد تب در کودکان میتواند شامل عفونتهای ویروسی، دندان درآوردن، واکنش به برخی واکسنها یا سرماخوردگی باشد. گاهی این تب ممکن است نشاندهنده یک مشکل جدیتر باشد و نیاز به مراقبت و اقدام برای پایین آوردن تب کودک سریع داشته باشد. در چنین شرایطی والدین باید دمای بدن کودک را بهطور مرتب با تبسنج بررسی کرده و در صورت بالا بودن تب یا ادامهدار شدن آن، از مراقبتهای لازم در منزل استفاده کنند.
برای درمان تب و لرز کودکان در خانه میتوان از چند روش ساده و کاربردی استفاده کرد. دادن مایعات کافی مانند آب، سوپ یا آبمیوه طبیعی به کودک، استراحت کافی، پوشاندن لباس سبک و تنظیم دمای اتاق میتواند به کاهش تب کمک کند. همچنین استفاده از پاشویه با آب ولرم یا قرار دادن دستمال مرطوب روی پیشانی و گردن کودک میتواند دمای بدن را متعادلتر کند. اگر تب کودک با این روشها کاهش پیدا نکرد یا علائمی مانند بیحالی شدید، تشنج یا تداوم تب بیش از چند روز مشاهده شد، مراجعه به پزشک ضروری خواهد بود.
راه های پایین آوردن سریع تب کودک بدون دارو
با توجه به اینکه تب بخشی از مکانیسم دفاعی بدن بوده، در صورت بروز آن میتواند باعث ایجاد درد در بدن کودکان شود. درصورتیکه نمیخواهید با مصرف کردن دارو به کاهش تب کودکان خود کمک کنید، روشهای دیگری وجود دارد که میتواند تاثیرگذار باشد و از تشنج ناشی از تب پیشگیری نماید. در ادامه به معرفی این روشهای درمانی میپردازیم:
استراحت کردن
یکی از روشهای بدون دارو برای کاهش تب در کودکان، استراحت کردن است. استراحت کردن تا کاهش تب، باعث میشود که انرژی کودکان مصرف نشده و بدن آنها تحلیل نرود. درصورتیکه کودک شما قادر به استراحت کردن یا خوابیدن نیست، شما میتوانید با استفاده از پخش کردن موسیقی و داستان خواندن به او کمک نمایید.
مصرف مایعات زیاد برای کاهش تب کودکان
مصرف مایعات و آب زیاد نیز از دیگر روشهای پایین آوردن تب کودکان است. با توجه به اینکه تب باعث میشود بدن به کم آبی دچار گردد، بنابراین با مصرف مایعات زیاد میتواند این مشکل را برطرف نماید. برخی از کودکان ممکن است میل زیادی به خوردن آب نداشته باشند در این صورت شما میتوانید با استفاده از جایگزین هایی مانند سوپ مرغ، چای و آبمیوه کم آبی بدن آنها را جبران کنید.
حمام کردن با آب گرم
حمام کردن با آب گرم هم مانند پاشویه نوزاد میتواند یکی از بهترین روشهای بدون دارو برای درمان تب کودکان باشد. شما میتوانید علاوه بر حمام کردن کودک خود، با استفاده از قرار دادن پارچه نخی گرم بر روی پیشانی کودک، به درمان او کمک کنید.
پایین آوردن تب کودک با گلاب
یکی از روشها برای پایین آوردن تب کودک، استفاده از گلاب است. همانطور که میدانید گلاب دارای خاصیت ضد باکتریایی و ضد التهابی بوده که میتواند با از بین بردن میکروب را کاهش دهد. برای پایین آوردن تب در کودکان به وسیله گلاب، شما میتوانید به دو صورت عمل کنید:
مصرف گلاب به صورت خوراکی
یکی از سریعترین راهها برای کاهش تب کودک با گلاب، استفاده از آن به صورت خوراکی است. در این روش، باید یک یا دو قاشق از گلاب را به کودک خود دهید. با توجه به اینکه ممکن است گلاب طعم تلخی داشته و بعضی از کودکان نتوانند آن را بخورند؛ میتوانید آن را با آب خوراکی مخلوط نموده و به کودک خود دهید.
پاشویه با گلاب
پاشویه کردن با گلاب، برای ایجاد سردی دست و پا کودکان موثر است. بهطورکلی، پاشویه کردن کودکان با استفاده از گلاب حتی میتواند سریعتر از استفاده خوراکی آن به درمان تب بپردازد. در این روش، دست و پای کودک را در درون گلاب قرار دهید تا بتوانید به کاهش آن کمک کنید.
پایین آوردن تب کودک با نمک
کاهش دمای کودکان با استفاده از نمک، یکی از روشهای کم هزینه و سریع است که مورد تایید پزشکان قرار گرفته است. نمک دارای خاصیت ضد باکتریایی بوده و با کاهش باکتریها میتواند به کاهش تب در کودکان کمک نماید. درمان تب با نمک را میتوانید با استفاده از پاشویه کردن انجام دهید. برای این کار، نمک را داخل لگن ریخته و در داخل آن آب گرم بریزید.
برای این کار بهتر است از نمک صورتی موجود در بازار استفاده کنید. بعد از ریختن آب بر روی نمک آن را به خوبی هم بزنید تا جایی که نمک در آب حل گردد؛ و سپس پای کودک خود را به مدت 15 دقیقه درون آن قرار دهید.
پایین آوردن تب کودک با سیب زمینی
همانطور که میدانید افزایش دمای بدن میتواند تاثیرات بدی بر اعضای داخلی بدن کودکان بگذارد؛ بنابراین علاوه بر روشهای گفته شده استفاده از سیب زمینی میتواند به کاهش تب کودکان کمک کند. برای این کار شما باید سیب زمینی را برش داده و به مدت یک ربع در داخل سرکه قرار دهید. بعد از گذشت این زمان، سیب زمینی را بر روی پیشانی کودک خود گذاشته و یک دستمال بر روی آن بیندازید. سپس حدود 20 دقیقه صبر کنید. این کار را در روز 2 بار تکرار کنید.
پایین آوردن تب کودک با پیاز
در کنار روشهای سنتی دیگر، استفاده از پیاز سفید یا قرمز به دلیل خاصیت جذب حرارت، یکی از شناختهشدهترین راهکارهای خانگی است. برای پایین آوردن تب در کودکان با پیاز، ابتدا یک پیاز تازه را به صورت حلقههای ضخیم برش دهید. سپس دو حلقه از آن را کف پای کودک قرار داده و یک جوراب نخی نسبتاً تنگ پایش کنید تا حلقههای پیاز کاملاً با پوست کف پا در تماس باشند. اجازه دهید پیازها حداقل به مدت ۳۰ دقیقه یا تا زمانی که گرمای بدن کودک کاهش یابد، در جوراب باقی بمانند.
اگر تب کودک پایین نیامد چه کنیم؟
با این که تب در کودکان، به عنوان یک واکنش طبیعی بدن به ویروسها و عفونتها است؛ باعث افزایش درجه حرارت بدن از حالت طبیعی خود که 37 درجه است میشود. بهتر است بدانید که تب به خودی خود خطرناک نبوده ولی اگر به دلیل وجود یک بیماری در بدن باشد ممکن است خطرناک باشد. شاید در برخی موارد انجام آزمیش هایی مانند تست زردی نوزاد ضروری باشد.
در حالت معمول، مدت زمان تب باید تا چند روز یا یک هفته طول بکشد ولی اگر در این مدت زمان با استفاده از روشهای گفته شده تب بهبود نیافت میتواند خطرناک باشد و ممکن است به مراقبتهای پزشکی نیاز داشته باشد؛ بنابراین در صورت پایین نیامدن تب کودکان بهتر است به پزشک مراجعه کنید. تا آنها اقدامات لازم را برای بهبود انجام دهند.
برای کاهش تب کودکان چه کنیم؟
برای کاهش تب کودکان، میتوانید با استفاده از روشهایی که در بالا به آنها اشاره کردیم استفاده کنید. ولی درصورتیکه این روشها کارساز نبودند میتوانند از داروها برای درمان و پایین آوردن تب استفاده کنید. یکی از موثرترین داروها برای کاهش تب در کودکان، استفاده از استامینوفن و ایبوپروفن است. با استفاده از این داروها میتوانید دمای بدن کودک خود را حدود 2 تا 3 درجه فارنهایت کاهش دهید.
در استفاده از داروهایی مانند استامینوفن باید بدانید که مقدار آنها بر اساس وزن کودک شما تعیین میشود. همچنین، ایبوپروفن را باید هر 6 ساعت یکبار به کودک بدهید. نکتهی مهمی که باید به آن توجه نمایید این است که به کودکانی که سن آنها کمتر از 6 ماه بوده، نباید ایبوپروفن داد. همچنین، نباید از ایبوپروفن و استامینوفن به صورت یک روز در میان استفاده کرد زیرا میتواند باعث افزایش عوارض جانبی گردد.
درمان تب و لرز کودکان در خانه
برای درمان تب و لرز کودکان در خانه، والدین میتوانند اقداماتی مانند استراحت کافی، مصرف مایعات فراوان، پوشاندن لباس سبک و تنظیم دمای محیط را انجام دهند. همچنین استفاده از پاشویه با آب ولرم یا قرار دادن دستمال مرطوب روی پیشانی و گردن کودک میتواند به کاهش دمای بدن کمک کند. در صورتی که تب کودک ادامهدار باشد یا علائم شدیدتری مشاهده شود، بهتر است برای بررسی دقیقتر به پزشک مراجعه کنید.
درصورتیکه تب ایجاد شده در کودک زیاد نبوده و خطر جدی او را تهدید نکند، شما میتوانید با استفاده از روشهای زیر اقدام به پایین آوردن تب کودک در خانه کنید:
سرد نمودن سر و گردن کودک
یکی از راههای کم کردن تب کودکان، متعادل کردن دمای بدن آنها با استفاده از پارچههای سرد و مرطوب است. به این منظور، شما میتوانید هر مدت یک بار پارچههای نخی مرطوب را به سر و گردن کودک تب کرده کشیده و تب او را کاهش دهید.
ماساژ پا
در این روش، میتوانید برای تنظیم نمودن دمای بدن کودک و همچنین برای خواب راحت، میتوانید با استفاده از روغنهای گیاهی گرم مانند روغن زیتون، پاهای کودک را به آرامی ماساژ دهید.
پاشویه کردن
پاشویه کردن یکی دیگر از راههای کاهش تب کودکان در خانه است. شما میتوانید برای پاشویه کردن کودک، یک دستمال نخی را به آب گرم آغشته نموده و سپس آن را بر روی شکم و پاهای کودک قرار دهید.
استفاده از آب و مایعات کافی
یکی از روشهای پایین آوردن تب کودک در خانه، مصرف آب و مایعات به مقدار کافی است؛ زیرا مصرف زیاد آب باعث تعریق در بدن کودکان شده و میتواند باعث کاهش تب در آنها گردد.
سخن پایانی
تب در کودکان معمولاً نشانه واکنش طبیعی بدن به عفونتها یا عوامل مختلف مانند ویروسها، باکتریها، واکنش به برخی واکسنها یا حتی دندان درآوردن است. در بسیاری از موارد، والدین میتوانند با اندازهگیری دمای بدن کودک با تبسنج و انجام مراقبتهای ساده در خانه مانند دادن مایعات کافی، استفاده از دستمال مرطوب یا پاشویه با آب ولرم و فراهم کردن استراحت کافی به کاهش تب کمک کنند. با این حال اگر تب کودک بسیار بالا باشد، بیش از چند روز ادامه پیدا کند یا با علائمی مانند بیحالی شدید، تشنج، استفراغ مداوم یا مشکل در تنفس همراه شود، لازم است در اسرع وقت به پزشک مراجعه شود تا علت تب بهطور دقیق بررسی و درمان مناسب انجام گیرد.
گرد آورنده: مریم آب نما کارشناس پرستاری
