نکاتی برای زندگی بعد از سکته قلبی
سکته قلبی یکی از شایعترین بیماریهای قلبی-عروقی است که مراقبتهای بعد از آن از اهمیت بسیاری برخوردار است. در این مقاله به بررسی روشهای مراقبت بعد از سکته قلبی میپردازیم.سکته قلبی یکی از رایجترین بیماریهای قلبی-عروقی است که به دلایل مختلفی اتفاق میافتد. شایعترین علت بروز این حادثه خطرناک، مسدود شدن عروق قلب با لخته خون است. معمولاً اکثر افراد از اولین تجربه سکته قلبی نجات پیدا میکنند ولی نرسیدن خون کافی به قلب، ماهیچههای آن را به شدت تحت تأثیر منفی قرار میدهند و برای سلامتی فرد بسیار مضر هستند. به همین دلیل باید از روشهای مراقبت بعد از بروز این حادثه آگاه باشید. در این مقاله پس از اشاره به علائم بروز سکته قلبی، مراقبتهای بعد از سکته قلبی را به تفصیل بررسی میکنیم. اگر خودتان یا عزیزانتان تجربه بروز این حادثه را داشتهاید، برای آگاهی از مراقبتهای اصولی پس از سکته قلبی، این مطلب را تا پایان بخوانید.
علائم بروز سکته قلبی؛ تفاوت حمله قلبی و سکته قلبی
پیش از بررسی مراقبتهای بعد از سکته قلبی، بهتر است با علائم بروز حمله و سکته قلبی آشنا شوید. حمله قلبی زمانی رخ میدهد که یک سرخرگ مسدود شده و از رسیدن خون به بخشهای دیگر قلب جلوگیری میکند؛ در این حالت، هر چه درمان دیرتر انجام شود، به دلیل نبود انتقال خون و اکسیژن به قلب، بخشهایی از ماهیچه این عضو حیاتی از بین میروند. از طرف دیگر، سکته قلبی به علت اختلال عملکرد الکتریکی قلب رخ میدهد و نامنظم شدن ضربان قلب را در پی دارد. در این حالت، شخص بهتدریج هوشیاری خود را از دست داده و در صورت عدم درمان بهموقع، جان خود را از دست میدهد. علائم بروز سکته قلبی شامل موارد زیر است:
- درد قفسه سینه؛ احساس سنگینی یا فشار دادن روی قفسه سینه.
- احساس درد در قسمتهای مختلف بدن، مانند: بازوها (معمولاً بازوی چپ، ولی ممکن است درد در هر دو بازو احساس شود.)، فک، گردن، کمر و ناحیه شکم
- احساس سبکی سر یا سرگیجه
- تعریق شدید
- تنگی نفس
- حالت تهوع یا استفراغ
- احساس اضطراب شدید مانند زمان رخ دادن حمله عصبی (حمله پانیک)
- سرفه یا خس خس سینه
شایعترین علامت بروز سکته قلبی، درد شدید قفسه سینه است، ولی برخی از افراد فقط دردی جزئی را در این ناحیه احساس میکنند. در زنان، علائم تنگی نفس، حالت تهوع، کمردرد یا درد در ناحیه فک بیشتر از درد قفسه سینه در مردان است. حمله یا سکته قلبی، به زمان وابستگی شدیدی دارد؛ در زمان وقوع سکته قلبی، آرامش خود را حفظ کرده و سریعاً با اورژانس تماس بگیرید و اقدامات گفته شده را تا زمان رسیدن آمبولانس انجام دهید.
مراقبت های بعد از سکته قلبی و ترخیص از بیمارستان
- مصرف منظم داروها: داروهای تجویز شده مانند رقیقکنندههای خون و کاهشدهنده فشار خون باید دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف شوند.
- تغذیه مناسب: رژیم کمنمک و کمچربی به کاهش خطر سکته مجدد کمک میکند. سکته قلبی سریع معمولاً به دلیل انسداد رگهای قلبی توسط چربی یا لخته رخ میدهد.
- کنترل عوامل استرسزا: استرس میتواند عاملی برای سکته فوری باشد، بنابراین باید از فعالیتهای تنشزا اجتناب شود.
- تشویق به فعالیتهای سبک: پیادهروی آرام و تمرینات سبک تحت نظر پزشک توصیه میشود.
در ادامه به بررسی هر کدام از این مراقبتهای مهم میپردازیم.
۱. کاهش خطرات بعد از سکته قلبی با درمان دارویی
درمان دارویی پس از سکته قلبی یکی از مهمترین راههای کاهش خطرات آینده است. پس از یک سکته قلبی، بدن همچنان مستعد تجربهی حملات مجدد است، بهخصوص اگر عوامل خطری مانند فشار خون بالا یا گرفتگی شریانها کنترل نشوند. داروهای تجویز شده کمک میکنند این خطرات کاهش یابند. نکات مهم عبارتند از:
- رقیقکنندههای خون: این داروها از ایجاد لختههای خونی که باعث انسداد عروق و سکته قلبی سریع میشوند، جلوگیری میکنند. لختهها میتوانند جریان خون را به قلب مسدود کنند و به سکته فوری منجر شوند.
- داروهای ضدپلاکت: داروهای ضدپلاکت مانند آسپرین، با جلوگیری از چسبیدن پلاکتها به دیواره عروق، مانع انسداد مجدد شریانها میشوند. این امر به کاهش خطر بروز سکته قلبی مجدد کمک میکند.
- نیتروگلیسیرین: این دارو عروق قلب را گشاد کرده و جریان خون را افزایش میدهد، که به جلوگیری از سکته فوری کمک میکند. همچنین برای تسکین درد قفسه سینه بسیار موثر است.
- مهارکنندههای ACE: این داروها به کاهش فشار خون کمک کرده و با ریلکس کردن عروق خونی، خطر آسیب بیشتر به قلب را کاهش میدهند.
- بتابلاکرها: این داروها با کاهش ضربان قلب و کاهش فشار خون، استرس قلب را کم کرده و از آسیب دیدگی مجدد ماهیچههای قلب پس از سکته جلوگیری میکنند. یکی از معروفترین قرصهای بتابلاکر، بتالکو است که در دورزهای مشخص برای هر فرد تجویز میشود.
مصرف این داروها تا پایان دوره درمان، ضروری است. بههیچ عنوان، داروها را بدون مشورت پزشک قطع نکنید. برای تغییر دوز مصرفی نیز، حتماً با صلاحدید پزشک این کار را انجام دهید.
۲. انجام فعالیتهای روزمره با پایان دوره نقاهت بعد از سکته قلبی
پس از پایان دوره نقاهت بعد از سکته قلبی، بیمار میتواند به تدریج به انجام فعالیتهای روزمره بازگردد، اما این فرآیند باید به صورت تدریجی و با رعایت نکات خاصی انجام شود تا خطرات احتمالی کاهش یابد. برخی مراقبتها شامل موارد زیر است:
- فعالیتهای سبک مانند پیادهروی کوتاه: راه رفتن در منزل یا بیرون برای مدت زمان کوتاه توصیه میشود.
- پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین: فشار اضافی بر قلب میتواند باعث افزایش ضربان قلب و فشار خون شود که برای بیماران خطرناک است.
- استفاده از قرصهای تجویزی مانند بتالکو: پزشک ممکن است برای کنترل فشار خون این دارو یا قرص پلاویکس را تجویز کند. مصرف خودسرانه داروها، از جمله داروهایی که ممکن است به سکته قلبی منجر شوند، بسیار خطرناک است.
- اجتناب از رانندگی یا بازگشت به کار: تا زمانی که پزشک اجازه نداده، انجام این فعالیتها توصیه نمیشود.
پیشگیری از سکته قلبی مجدد به خصوص با رعایت رژیم دارویی و فعالیتهای مناسب حیاتی است. با انجام فعالیتهای روزمره مانند پیادهروی، سرعت بازگشت به زندگی قبلی سریعتر خواهد شد.
۳. بعد از سکته قلبی چه بخوریم؟ رژیم غذایی مناسب برای بیماران قلبی
رژیم غذایی مناسب پس از سکته قلبی به بهبود سریع و کاهش خطرات آینده کمک میکند. مصرف مواد غذایی سالم از بروز سکته قلبی سریع جلوگیری میکند؛ همچنین توصیههای زیر برای بیماران قلبی مفید است:
- سبزیجات تازه و میوهها: منابع غنی از آنتیاکسیدانها هستند که میتوانند قلب را تقویت کرده و خطر سکته فوری را کاهش دهند.
- مصرف آجیل و غلات کامل: این مواد به کاهش کلسترول و بهبود سلامت عروق کمک میکنند.
- پرهیز از غذاهای پرچرب و فستفود: این غذاها میتوانند کلسترول خون را بالا ببرند و منجر به انسداد عروق شوند که یکی از عوامل سکته قلبی سریع است.
- کاهش مصرف نمک و شکر: فشار خون بالا یکی از عوامل سکته فوری است که با کاهش نمک کنترل میشود.
- مصرف پروتئین از منابع سالم: مانند ماهی و مرغ که قلب را تقویت میکنند.
در کنار این رژیم، پزشک ممکن است داروهایی مانند قرص تپش قلب را برای جلوگیری از خطرات احتمالی تجویز کند.
۴. مراجعه مرتب به پزشک؛ بهمنظور کنترل سیگنالها و وضعیت سلامت قلب
مراجعه مرتب به پزشک برای کنترل وضعیت سلامت قلب و بررسی سیگنالهای خطرناک پس از سکته قلبی ضروری است. این مراجعهها به پزشک امکان میدهد تا وضعیت فشار خون، سطح کلسترول و عملکرد قلب را به دقت بررسی کند و تغییرات لازم در درمان را اعمال کند. این پیگیریهای منظم کمک میکند تا از بروز سکته قلبی سریع جلوگیری شود و مشکلات احتمالی زودتر شناسایی شوند.
علاوهبر این، پزشک میتواند داروهای مصرفی بیماری قلب را کنترل کرده و از مصرف داروهایی که ممکن است باعث سکته قلبی شوند جلوگیری کند. انجام این چکاپها نقش مهمی در حفظ سلامت قلب و بهبود طولانیمدت بیمار دارد.
افزایش امید به زندگی بعد از سکته قلبی با مصرف منظم داروها
مصرف منظم داروها پس از سکته قلبی، تأثیر بسزایی در افزایش امید به زندگی و بهبود کیفیت آن دارد. داروهایی مانند رقیقکنندههای خون و داروهای ضدپلاکت مانند پلاویکس که توسط شرکتهای پخش دارو مانند آدوراطب برای داروخانهها ارسال میشود، با جلوگیری از تشکیل لختههای خون، احتمال سکته قلبی مجدد را به شدت کاهش میدهند. علاوهبر این، داروهای کنترلکننده فشار خون و بتابلاکرها با کاهش فشار و استرس قلب، از بروز مشکلات حاد قلبی که باعث سکته قلبی سریع میشوند، جلوگیری میکنند.
پرهیز از مصرف خودسرانه داروها نیز بسیار مهم است؛ چرا که برخی داروها، مانند مسکنهای قوی یا ضدالتهابها، میتوانند باعث سکته قلبی شوند. همچنین باید علائم حمله قلبی در فرد به دقت بررسی شوند تا نشانههای حمله مشخص باشند.
توصیههایی برای زندگی سالمتر
اقدامات خاصی برای طی کردن دوران بهبود بعد از حمله قلبی و پیشگیری از سکته مجدد در نظر گرفته شده است؛ این اقدامات اصطلاحاً “پیشگیری ثانویه” گفته میشود. در گام نخست باید نوع بیماری قلبی را به خوبی درک کنید. پزشک عاملهای خطر و روشهای پیشگیری از آسیب دیدن بیشتر قلب را توضیح میدهد. رعایت توصیههای زیر نیز برای داشتن زندگی سالمتر مفید است:
- ترک دخانیات: استعمال دخانیات یکی از عاملهای خطر اصلی بیماری قلبی به شمار میآید. دخانیات به دیوارههای رگها آسیب میزند و اجازه نمیدهد که خون و اکسیژن به قلب و اندامهای دیگر برسد. به علاوه مصرف دخانیات باعث لخته شدن خون میشود که به نوبهی خود موجب حمله قلبی میشود. نیکوتین ماده شیمیایی اصلی موجود در توتون است که فشار خون را بالا میبرد. اگر سیگاری هستید، برای ترک سیگار از پزشک معالجتان راهنمایی بخواهید. علاوه بر این که خودتان سیگار نمیکشید، باید سعی کنید که از دود سیگار و دخانیات نیز دوری کنید.
- فشار خونتان را کنترل کنید: فشار خون بالا فشار مضاعفی را به قلب و عروق وارد میکند. از روشهای موثر مدیریت فشار خون میتوان به ورزش، رژیم غذایی کمنمک و کاهش وزن در صورت داشتن اضافه وزن اشاره کرد. همچنین ممکن است پزشک داروهایی را برای کمک به کنترل فشار خون تجویز کند. مصرف داروها طبق دستور پزشک بسیار مهم است.
- میزان کلسترول خون را کنترل کنید: کلسترول دارای نوع است: لیپوپروتئین با تراکم بالا (HDL)، کلسترول خوب و لیپوپروتئین با تراکم پایین (LDL)، کلسترول بد است. بالا بودن بیش از اندازهی کلسترول بد در خون، خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را افزایش میدهد. چنانچه سابقه سکته قلبی داشته باشید، پزشک داروهایی را برای کنترل کردن کلسترول خون تجویز خواهد کرد. همچنین رعایت رژیم غذایی دوستدار قلب و ورزش کردن نیز برای حفظ سلامتی قلب مهم است.
- بررسی احتمال ابتلا به دیابت: دیابت عارضهای مرتبط با میزان هورمون انسولین است. اگر بدن انسولین تولید نکند، به دیابت نوع 1 مبتلا میشوید. اما اگر بدن انسولین کافی تولید نکند یا از آن به درستی استفاده نکند، به دیابت نوع 2 مبتلا میشوید. ابتلا به دیابت خطر حمله قلبی و سکته مغزی را افزایش میدهد. بنابراین لازم است که غربالگری دیابت را انجام دهید. اگر به دیابت مبتلا باشید، باید درمان لازم را برای مدیریت عارضه انجام دهید.
- کنترل کردن استرس: حمله قلبی عارضهای ترسناک و ناراحت کننده است. از پزشک معالجتان بخواهید که برای مقابله با این احساسات ناخوشایند به شما کمک کند. افسردگی و استرس خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را افزایش میدهد.
اگر قبلاً سکتهی قلبی کرده باشید، باید بدانید که بیشتر از بقیه در معرض خطر ابتلا به مشکلات قلبی مستمر قرار دارید. بنابراین لازم است که از نشانههای هشدار ناراحتیهای قلبی آگاهی داشته باشید و چنانچه دچار علائم خطرناک شدید به اورژانس مراجعه کنید. علائم هشداردهندهی زیر ممکن است هنگام فعالیت یا استراحت بروز یابد:
- درد قفسه سینه (آنژین)
- احساس گرفتگی یا فشار در بازوها، گردن، فک یا معده
- تنگی نفس
- سرگیجه، ضعف یا غش کردن
- عرق کردن و رنگ پریدگی پوست
- ضربان قلب سریع یا نامنظم
- حالت تهوع و یا استفراغ
- ورم کردن یا درد گرفتن پاها
- خستگی ناگهانی
مراجعه منظم به پزشک
بعد از ترخیص از بیمارستان در اولین فرصت به پزشک معالجتان مراجعه کنید. چنانچه تحت نظر پزشک باشید، بهتر میتوانید وضعیت سلامتیتان را مدیریت کنید.
فهرست داروهای مصرفی یا خلاصه پرونده بیمارستان و نتایج آزمایشها را به همراه داشته باشید تا پزشک اطلاع دقیقی از داروهای مصرفی و دوز آنها داشته باشد؛ البته احتمالاً پزشک معالجتان این اطلاعات را قبلاً در بیمارستان دریافت کرده است.
موفق باشید.
ماهان ایزدیار- پرستار بخش CCU بیمارستان امام خمینی دهدشت
