سینوزیت چیست؟ راه های درمان آن چگونه است؟
اگر در پیشانی یا بین دو چشم درد دارید و در دندانهای بالایی احساس درد می کنید و بینیتان گرفته است؛ شاید شما هم به سینوزیت یا عفونتهای سینوسی مبتلا هستید و مثل خیلی از افراد دیگر باید از بهترین دکتر گوش، حلق و بینی برای رفع این مشکل کمک بگیرید. اما سینوزیت چیست؟ سینوزیت یک مشکل رایج است که معمولا به دلیل التهاب یا تورم بافت پوشاننده سینوسها ایجاد میشود و سبب مسدود شدن و پر شدن آنها میشود. در حالت عادی در سینوسها هوا جریان دارد، زمانی که داخل سینوس با مخاط پر میشود، باکتریها شروع به رشد میکنند و این موضوع موجب بروز عفونت سینوسی میشود.
سینوسها در کدام بخشها قرار دارند؟
سینوسها دقیقا در جمجمه شما هستند که با غشای مخاطی پوشیده شدهاند. بهطورکلی 4 مجموعه سینوس مربوط به بینی در جمجمه وجود دارد که در ادامه به آنها اشاره شده است.
- سینوسهای جلوی پیشانی
- بالای چشمها
- دو سینوس در استخوانهای گونه
- سینوسهای استخوان غربالی در پشت پل بینی
سینوسها در جلوی پیشانی، بالای چشمها، استخوان گونه و پشت بینی قرار دارند.
سینوزیت چیست؟
آیا میدانید سینوزیت چیست و چرا ایجاد میشود؟ سینوسهای حفرههای هوای کوچک و پرزمانندی هستند که بین چشمها، پشت پیشانی، استخوان گونه و در بینی ما قرارگرفتهاند که به حرکت مایع مخاطی در پرده های سینوس و به سمت یک خروجی کمک می کنند. تمام حفرههای سینوس به بینی متصل هستند تا به حرکت هوا و مایع مخاطی کمک کنند. عفونتها یا حساسیتها باعث ملتهب شدن، قرمز شدن و ورم کردن بافتها میشوند. به این حالت سینوزیت گفته میشود.
سینوزیت موجب التهاب و عفونت سینوسها میشود و این موضوع موجب بروز سردرد میگردد.
زمانی که سینوسها و مجاری بینی ملتهب میشوند، به آن سینوزیت گفته میشود. گاهی اوقات التهاب سینوسها در اثر مشکلات ساختاری در بینی رخ میدهد و برخی مواقع نیز به دلیل عفونت سینوسی بروز میکند. آمارها نشان میدهد که سالانه بیشتر از 31 میلیون نفر در ایالاتمتحده با عفونتهای سینوسی مواجه میشوند.
شروع سینوزیت با یک سرماخوردگی ساده!
سینوزیت معمولا با التهابی که ناشی از یک سرماخوردگی، حمله حساسیت یا یک تحریککننده بوده شروع میشود. اما این تمام ماجرا نیست؛ سرماخوردگی، حساسیت و تحریک کنندهها باعث ورم بافتهای سینوس میشوند. سینوزیت علامتهای زیادی دارد. بیشتر مردم گرفتگی بینی دارند و در جاهای مختلف صورت یا دندانها فشار و درد احساس میکنند. تخلیه مخاط بینی هم وجود دارد که زرد، سبز یا شفاف است. خستگی، کاهش بویایی، ضعیف شدن چشایی، سرفه، گلودرد، تنفس سخت، سردرد، درد در خم شدن به جلو و تب از سایر علائم هستند.
در صورت لزوم می توانید با دکتر عفونی آنلاین مشورت کنید و هم می توانید به صورت حضوری به متخصص عفونی مراجعه کنید.
سینوزیت مزمن چیست؟
اگر التهاب سینوسها بیشتر از 3 ماه ادامه پیدا کند، نشانه سینوزیت مزمن است. اگرچه باکتریها اغلب در سینوسهای مسدود شده تجمع پیدا میکنند، اما عفونتهای باکتریایی تنها دلیل سینوزیت مزمن نیستند. مشکلات مربوط به بینی و پولیپ، حساسیتها، نقص سیستم ایمنی و بیماریهای دهان نیز میتوانند موجب مشکلات مزمن سینوس شوند.
پلیپ بینی چطور موجب سینوزیت میشود؟
در صورتی که سینوسها ملتهب باقی بمانند، دیوارههای سینوس ضخیم شده و باد میکنند. این تورم شاید به حدی باشد که منجر به ایجاد جرمهای انگورمانندی شود که به آنها پلیپ گفته می شود. پلیپها ممکن است از سینوس به لولههای بینی پیشروی کنند و به صورت جزئی یا کامل راه هوایی بینی را ببندند.
چه افرادی بیشتر در معرض ابتلا به سینوزیت قرار دارند؟
سینوزیت معمولا زمانی رخ میدهد که چیزی مانند مخاطت دهانه سینوس را مسدود کند. هر فردی ممکن است به سینوزیت یا عفونت سینوسی مبتلا شود اما معمولا برخی عوامل میتوانند خطر ابتلا به سینوزیت را در شما افزایش دهند.
- افراد مبتلا به انحراف تیغه بینی
- افرادی که به پولیپ بینی مبتلا هستند
- افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند
- داشتن سابقه آلرژی
- ابتلا به سرماخوردگی و عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی
- فیبروز کیستیک
- سیگار کشیدن
- عفونت دندان
- تکرار سفر با هواپیما
علائم سینوزیت
علائم سینوزیت در بسیاری از مواقع شبیه به سرماخوردگی است و از همین رو ممکن است در ابتدا با مشاهده علائم سینوزیت گمان کنید که سرما خوردهاید. اما این علائم معمولا تفاوتهایی با سرماخوردگی دارد. معمولا علائم سینوزیت طولانیتر از سرماخوردگی است و با مصرف داروهای سرماخوردگی بهبود پیدا نمیکند.
از مهمترین علائم سینوزیت میتوان به گرفتگی یا آبریزش بینی، سردرد و سرفه اشاره کرد.
ممکن است فرد سرفه طولانی مدت و یا تب بالا را تجربه کند و مخاط بینی او به رنگ سبز یا زرد شود. در ادامه میتوانید با رایجترین علائم سینوزیت آشنا شوید.
- از دست رفتن حس بویایی
- تب
- گرفتگی یا آبریزش بینی
- سردرد
- احساس خستگی
- سرفه
- ترشحات ضخیم و بیرنگ از بینی
- انسداد یا احتقان بینی که باعث مشکل در تنفس میشود
- درد، حساسیت و تورم در اطراف چشم، گونه، بینی یا پیشانی
- درد گوش
- درد در فک و دندانهای فوقانی
- بوی بد دهان
- خستگی
جدول مقایسه علائم سینوزیت خطرناک و معمول
| علائم خطرناک سینوزیت |
علائم معمول سینوزیت |
| تب بالای 38/7 درجه سانتی گراد |
تب خفیف |
| سردرد شدید که با مسکن بهبود پیدا نمی کند |
ترشح چرکی بینی |
| مشکلات بینایی |
احساس درد در پیشانی یا اطراف چشم |
| تورم اطراف چشم |
گلودرد |
| تداوم علائم بعد از مصرف آنتی بیوتیک |
آبریزش بینی |
تشخیص سینوزیت
معمولا برای تشخیص سینوزیت لازم است پزشک شما را به صورت فیزیکی معاینه کند. برای این کار معمولا پزشک با انگشت روی سر و گونهها را فشار میدهد و داخل بینی را نگاه میکند تا علائم التهاب را پیدا کند. گاهی اوقات برای تشخیص سینوزیت لازم است از تصویربرداری سینوسها و مجاری بینی استفاده شود. این آزمایشها برای تشخیص پولیپ یا ساختار غیرطبیعی بینی نیز موثر است. از دیگر آزمایشهای مورد نیاز برای تشخیص سینوزیت میتوان به MRI، آندوسکوپی بینی و آزمایش خون نیز اشاره کرد.
درمان سینوزیت
معمولا نوع درمان سینوزیت به شدن علائم بیماری بستگی دارد. برخی اوقات علائم سینوزیت با مصرف دارو برطرف میشود و گاهی اوقات لازم است فرد برای درمان سینوزیت مزمن از عمل جراحی یا راهکارهای پیچیدهتری استفاده کند. در ادامه میتوانید با روشهای درمان سینوزیت بیشتر آشنا شوید.
استفاده از آنتیبیوتیک برای سینوزیت
نشانه های سرماخوردگ در 7 تا 14 روز برطرف میشوند. در صورتی که علائم سینوزیت بعد از چند هفته بهبود پیدا نکند، احتمالا فرد به عفونت باکتریایی مبتلا شده است. در این شرایط پزشک برای درمان از آنتیبیوتیک استفاده میکند. افرادی که بعد از چند هفته همچنان با آبریزش بینی، سرفه، سردرد، تورم چشمها و تب روبرو هستند باید از آنتیبیوتیک استفاده کنند. معمولا لازم است آنتیبیوتیک از 10 تا 14 روز استفاده شود. به خاطر داشته باشید که آنتیبیوتیک باید طبق دستور پزشک مصرف شود و در صورت قطع خودسرانه دارو ممکن است عفونت بهطور کامل برطرف نشود.
برای درمان سینوزیت باکتریایی معمولا از آنتی بیوتیک استفاده میشود.
عمل جراحی برای درمان سینوزیت مزمن
در صورتی که سینوزیت مزمن با گذشت زمان و با مصرف دارو بهبود پیدا نکند، لازم است فرد برای درمان تحت عمل جراحی قرار بگیرد. در عمل جراحی سینوسها پاک میشوند و در صورت وجود پولیپ یا انحراف سپتوم مشکل برطرف خواهد شد.
استفاده از اسپری بینی
این اسپریها مجاری ورمکرده بینی را باز میکنند و موجب خالی شده سینوسها میشوند. این کار مخصوصاً در طی بدترین روزهای سرماخوردگی یا سفرهوایی بسیار کمک کننده است. اما این داروها فقط باید در روزهای محدود استفاده شوند و بعد ازمدتی اثر معکوس دارند و باعث بسته شدن دوباره مجاری بینی میشوند. اسپریهای بینی برای استفاده طولانی مدت نیستند. راهکارهای بهتر برای علائم سینوس حاد استفاده از اسپریهای استروئیدی بینی یا اسپریها یا شوینده های نمکی است.
برای درمان سینوزیت باکتریایی معمولا از آنتی بیوتیک استفاده میشود.
درمان سینوزیتهای مرتبط با حساسیت
مرطوب کردن مجرای بینی با محلول نمک به از بین بردن علائم حساسیت سینوس کمک میکند. اگرچه دلیلی برای اثبات اینکه اسپری استروئیدی بینی برای درمان عفونت سینوسی مناسب باشد وجود ندارد، این اسپریها در بعضی از افرادی که از علائم سینوسی ناشی از حساسیت رنج میبرند خوب جواب می دهند.
چه زمانی به پزشک متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کنید
شاید ماده مخاطی زرد یا سبز نشاندهنده عفونت باکتریایی باشد. حتی در این زمان، سینوزیت باکتریایی حاد معمولا بین 7 تا 14 روز بدون درمان آنتیبیوتیک خوب میشود. اما اگر بعد از این مدت بهبود حاصل نشد و علائم بدتر شدند یا اگر دچار تب شدید، به دکتر گوش و حلق و بینی مراجعه کنید.
سینوزیت مزمن معمولا به سینوزیتی گفته میشود بعد از چند هفته بهبود پیدا نمیکند.
درمان سینوزیت مزمن بسیار سخت است. اولین قدم، کنترل عوامل خطرآفرین مثلا تحریک کنندههای محیطی است. برای رهایی از علائم، معمولاً پزشکان آنتیبیوتیک یا اسپری استروئیدی بینی را تجویز میکنند اما در مطالعات پیشرفتهای که انجام شده هیچ کدام به خوبی عمل نمی کنند. عمل جراحی (عمل جراحی سینوس با استفاده از آندوسکپی) تا حدی علائم را کم میکند اما این روشها بهترین راهکار برای درمان سینوزیت مزمن نیستند.
درمان سینوزیت مزمن هنوز یک معماست
عوارض سینوزیت
تنها یک لایه از استخوان سینوسها را از مغز ما جدا میکند. اگر عفونت سینوسی از این لایه عبور کند میتواند پوشش مغز را آلوده کند که به مننژیت میانجامد و حتی ممکن است عفونت به خود مغز برسد. هر دو مشکل تهدید کننده هستند. اگر عفونت سینوس به دایره چشم نفوذ کند منجر به عفونت اطراف چشم و احتمالاً نابینایی میشود. از طرف دیگر تنگی نفس و از دست دادن بویایی و چشایی از عوارض دیگر سینوزیت هستند.
پیشگیری از سینوزیت
راهی برای پیشگیری قطعی از سینوزیت حاد یا مزمن وجود ندارد. اما برخی موارد میتوانند به پیشگیری از سینوزیت کمک کنند.
- سینوسها را مرطوب نگه دارید. از اسپری نمک، اسپری نرم کننده یا مرطوب کننده داخل بینی استفاده کنید.
- از حضور در محیط های بسیار خشک پرهیز کنید
- برای پیشگیری از عفونت سینوس سر بهتر است هر سال واکسن آنفولانزا تزریق کنید.
- سعی کنید روزانه از میوهها و سبزیجات تازه استفاده کنید.
- برای پیشگیری از سینوزیت بهتر است کمتر در معرض دور، مواد شیمیایی، گرده گل و مواد حساسیتزا قرار بگیرید.
- برای درمان آلرژی و سرماخوردگی از داروهای آنتیهیستامین استفاده کنید.
- از قرار گرفتن در مجاورت افراد مبتلا به عفونتهای تنفسی و ویروسی اجتناب کنید.
