قدم نورسیده مبارک
اطلاع از علائم خطر در نوزاد تازه متولد شده موضوعی بسیار مهم و حیاتی است که همه والدینی که به تازگی صاحب نوزاد شده اند لازم است نسبت به آن آگاه باشند. نوزادانی که تازه به دنیا می آیند در روزها و هفته های نخست زندگی بسیار حساس هستند و لازم است کوچکترین تغییرات آنها نیز بررسی شود، زیرا ممکن است نشان از یک مشکل جدی در نوزاد باشد. درک این نشانه ها و اقدام به موقع و مراجعه به پزشک میتواند از ایجاد مشکلات جبران ناپذیر بعدی جلوگیری کند. برای همین ما در مرکز مامایی مهر مادر یک دوره جامع در مورد مراقبت از نوزاد تازه متولد شده تهیه کرده ایم تا هر آنچه برای مراقبت از نوزاد نیاز دارید را در آنجا توسط بهترین متخصصین آموزش ببینید.
در ادامه به بررسی مهمترین علائم خطر در نوزادان تازه متولد شده میپردازیم تا خانواده هایی که به تازگی صاحب فرزند شده اند، با اطلاع از این نشانه ها بتوانند در بهترین زمان، بهترین اقدام را برای سلامتی نوزاد خود انجام دهند.
مشکلات تنفسی نوزاد
تنفس طبیعی یکی از نشانه های حیاتی در نوزاد است که در روزهای اول لازم است به درستی رصد شود. هرگونه اختلال در تنفس نوزاد میتواند علامت یک وضعیت اورژانسی باشد. اگر نوزاد دچار تنگی نفس شود، در هنگام نفس کشیدن خس خس کند یا بین دم و بازدم او وقفه های طولانی وجود داشته باشد، این علائم باید جدی گرفته شود و به پزشک برای بررسی بیشتر مراجعه کنید.
کبودی در اطراف لب و بینی نوزاد یا تغییر رنگ پوست او به سمت آبی نشان دهنده کمبود اکسیژن در نوزاد تازه متولد شده است که باید سریعا به بیمارستان مراجعه کنید.
گاهی ممکن است والدین متوجه شوند قفسه سینه نوزاد نوزاد به هنگام تنفس، حرکات غیر طبیعی داشته باشد، مثل فرورفتگی در ناحیه بین دنده ها یا بالا و پایین شدن بیش از حد شکم که میتواند از علائم خطر نوزاد تازه متولد شده باشد؛ زیرا در حال تلاش بیش از حد او برای نفس کشیدن و نشانه یک مشکل جدی است.
از دیگر نشانه ها سرعت بالای نفس کشیدن، عرق کردن و بی قراری همزمان است که میتواند علائم وجود خطر در نوزاد متولد شده باشد.
در صورت مشاهده هر یک از این نشانه ها، باید نوزاد در اسرع وقت به اورژانس منتقل شود. زیرا مشکلات تنفسی در نوزاد میتواند ناشی از عفونت های ریوی، ناهنجاری مادرزادی یا انسداد راه هوایی باشد که همه آنها نیازمند درمان فوری هستند.
اختلال در تغذیه و شیر خوردن
نوزاد سالم باید در طول شبانه روز به طور منظم شیر بخورد و مکیدن طبیعی داشته باشد. اگر نوزاد به سختی مک بزند، از خوردن شیر امتناع کند یا پس از چند ثانیه مک زدن خسته شود، این موضوع میتواند نشانه ضعف یا بیماری باشد. کاهش دفعات تغذیه و بی میلی به شیر، باید جدی گرفته شود.
یکی دیگر از علائم خطر نوزاد تازه متولد شده استفراغ غیرطبیعی است. بالا آوردن شیر به مقدار کم طبیعی است، اما اگر نوزاد استفراغ های مکرر، با حجم زیاد یا به رنگ سبز داشته باشد، احتمال انسداد دستگاه گوارش در او وجود دارد. وجود خون در استفراغ نیز نشانه ای جدی و هشداردهنده است که نیاز به بررسی فوری دارد.
اگر نوزاد به اندازه کافی شیر نخورد، ممکن است دچار کم آبی و کاهش وزن شود. این وضعیت معمولا با کاهش تعداد پوشک های خیس، خشکی دهان و بی حالی همراه است که باید این علائم نیز تحت نظر باشد و بررسی شوند.
تغییرات در رنگ پوست و بدن
پوست نوزاد میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره سلامت او ارائه دهد. یکی از مهمترین نشانه ها، زردی شدید بدن نوزاد تازه متولد شده است. در حالی که زردی خفیف در بسیاری از نوزادان وجود دارد و طبیعی است، زردی نوزاد اگر زیاد و گسترده که به کف دست ها و پاها برسد یا همراه با بی حالی باشد، نیازمند مراجعه فوری به پزشک است.
کبودی اندام ها، رنگ پریدگی شدید یا بروز لکه های غیر معمول بر روی پوست نیز از نشانه های خطر هستند. همچنین اگر دست ها و پاهای نوزاد سرد بمانند یا تغییر رنگ غیرعادی داشته باشند، این وضعیت میتواند نشانه اختلال در گردش خون باشد.
تعریق شدید، بروز بثورات گسترده یا تب بالا همراه با تغییر در رنگ پوست نیز باید فورا جدی گرفته شوند. هر تغییر قابل مشاهده در پوست نوزاد که خارج از حالت طبیعی باشد، به ویژه در ماه اول تولد، نیازمند بررسی پزشکی است.
علائم رفتاری و عصبی
رفتار نوزاد نیز یکی از بهترین شاخص ها برای تشخیص سلامت او است و باید به آن توجه شود. در صورتی که نوزاد گریه های ممتدی میکند که به هیچ نحو امکان آرام کردن او نیست. یا به شدت بی قرار است یا بر عکس زیادی آرام و بی حال است یا خواب بیش از حد دارد، همه اینها نشانه هایی است که نباید نادیده گرفته شود.
اگر کودک به سختی از خواب بیدار میشود، حتی برای شیر خوردن و نسبت به صداها یا لمس شدن واکنشی ندارد باید فورا به پزشک مراجعه کرد.
تشنج نوزاد، لرزش های بدن مکرر و غیرقابل کنترل یا سفت شدن بدن از علائم بسیار مهمی هستند که نیاز به ارزیابی فوری توسط پزشک دارند. چنین علائمی میتوانند ناشی از مشکلات عصبی، عفونت یا اختلالات متابولیک باشند.
تغییر ناگهانی در رفتار نوزاد، مثل کاهش توجه به محیط یا واکنش کمتر به والدین، نیز میتواند زنگ خطری برای وجود یک مشکل جدی باشد. در چنین شرایطی مراجعه سریع به پزشک ضروری است.
مشکلات گوارشی و دفع
الگوی طبیعی دفع مدفوع در نوزاد تازه متولد شده نشان دهنده سلامت دستگاه گوارش او است. اسهال مکرر و حالت آبکی بودن مدفوع میتواند نشانه عفونت یا عدم تحمل غذایی در نوزاد باشد. وجود خون یا موکوس در مدفوع نیز نیازمند بررسی دقیق است. یبوست طولانی مدت هم همراه با بی قراری و بی اشتهایی هم باید جدی گرفته شود و از علائم خطر نوزاد تازه متولد شده است.
کم آبی بدن در نوزاد یکی از خطرناک ترین وضعیت ها است که از نشانه های آن کاهش تعداد پوشک های خیس، خشکی دهان یا کاهش اشک هنگام گریه میباشد. در چنین شرایطی مراجعه سریع به پزشک و تامین آب و مایعات بدن نوزاد ضروری است.
گاهی نوزاد دچار نفخ شدید یا شکم متورم میشود. در صورتی که با داروهای معمولی که پزشک کودک میدهد برطرف نشد و این حالت ادامه پیدا کرد و همراه با بی اشتهایی و استفراغ بود، احتمال انسداد روده مطرح است و باید فورا بررسی شود.
چه زمانی باید فورا به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت داشتن هر کدام از نشانه ها و علائمی که در بالا اشاره شد، همچون مشکلات شدید تنفسی، بی اشتهایی کامل، استفراغ سبز رنگ، تشنج، کبودی پوست، تب بالای ۳۸ درجه، کاهش سطح هوشیاری و … مراجعه فوری به پزشک ضروری است. حتی اگر والدین فقط احساس کنند نوزادشان متفاوت از حالت عادی است، بهتر است ریسک نکنند و برای بررسی سلامت او به پزشک مراجعه کنند.
نوزاد تازه متولد شده سیستم ایمنی ضعیف تر و توانایی محدودی برای مقابله با بیماری ها دارد. تاخیر در مراجعه به پزشک و درمان سریع میتواند منجر به عوارض جدی شود. بنابراین توجه به نشانه های کوچک هم میتواند حیاتی باشد.
سوالات متداول
آیا زردی در همه نوزادان خطرناک است؟
خیر. زردی خفیف در بسیاری از نوزادان طبیعی میباشد، اما اگر زردی شدید، گسترده یا همراه با بی حالی باشد، باید سریعا توسط پزشک بررسی شود.
گریه زیاد در نوزاد چه زمانی نگران کننده است؟
اگر گریه طولانی و غیر قابل آرام کردن باشد یا همراه با تب، بی حالی یا تغییر در تغذیه رخ دهد، میتواند نشانه یک مشکل جدی باشد.
چه زمانی تب در نوزاد خطرناک محسوب میشود؟
تب بالاتر از ۳۸ درجه در نوزاد زیر سه ماه همیشه خطرناک است و نیاز به مراجعه فوری دارد.
چه تغییراتی در تنفس نوزاد نیازمند اقدام فوری است؟
تنگی نفس، کبودی لبها، خس خس یا مکث های طولانی در تنفس از علائم هشداردهنده هستند که باید فورا مورد بررسی قرار بگیرد.
کاهش پوشک خیس در نوزاد چه معنایی دارد؟
این موضوع میتواند نشانه کم آبی یا مشکل در تغذیه نوزاد باشد و باید به سرعت بررسی شود.
علائم خطر در نوزاد
- خوب شیر نخوردن به خصوص اگر نوزاد به خوبی پستان را نگرفته است
- تشنج
- زردی
- بی قراری ک تحرک پذیری
- تحرک کمتر از معمول و بی حالی بودن شل بودن
- نفس تند و مشکل
- تو کشیده شدن شدید قفسه سینہ
- تب یا سردی پوست انتهای دست و پا رنگ پریدگی شدید
- استفراغ مکرر
- خروج ترشحات چرکی و تورم پلک ها ترشحات چرکی ناف یا قرمزی اطراف ناف وجود جوشهای چرکی منتشر در پوست
مادر گرامی: به محض مشاهده هر کدام از علائم فیلر در اسرع وقت به پزشک یامرکز پزشک درمان مراجعه فرمایید؟
کارکنان واحدهای بهداشتی مراقبتهای زیر را رایگان انجام می دهند
- ارزیابی نشانه های خطر مانند بی قراری گریه بی حالی و...
- از طریق گرفتن علائم حیاتی مانند درجه حرارت بدن تنفس و...
- اندازه گیری قد و وزن و دور سر
- بررسی بینایی تکامل شنوایی
- معاینه نوزاد توسط پزشک در مراکز خدمات جامع سلامت
- توزیع رایگان مکمل ها ( قطره مولتی ویتامین یا T + د)
- بررسی وضعیت تغذیه و شیردهی نوزاد
- آموزش پیشگیری از سوانح و حوادث ارتباط کودک با والدین
تاریخ زمان سایر مراقبتهای فرزند خود را از مراقبت از سلامت سوال کنید
واحد آموزش سلامت همگانی بیمارستان امام خمینی(ره) دهدشت
