علائم بیماری برونشیت چیست؟
معمولاً در اثر برونشیت حاد، علائم زیر که بسیار شبیه به علائم سرماخوردگی یا آنفولانزا هستند، بروز میکنند:
این علائم معمولاً پس از گذشت یک هفته بهبود مییابند. البته ممکن است سرفههای خشک چند هفته طول بکشند.
درصورتیکه در برونشیت مزمن، این علائم حداقل سه ماه طول میکشند و مدام عود میکنند. همچنین مشکلاتی مانند سرفه کردن و تنگی نفس به مرور بدتر میشوند. درحدیکه بیمار مدام خلط خونی تخلیه میکند و با عفونتهای مکرر تنفسی مواجه میشود.
علائم بیماری برونشیت حاد چیست؟
بیماری برونشیت ریه در صورتی که به صورت حاد و پیشرفته باشد، مشکلاتی را برای بیمار ایجاد خواهد کرد. علائم بیماری تنفسی برونشیت حاد عبارتاند از:
- سرفههای مکرر و ایجاد مخاط
- خستگی و کمبود انرژی
- ایجاد صدای خس خس در سینه موقع تنفس
- بروز تب
- تنگی نفس.
سرفه، تب، تنگی نفس و خستگی از علائم اصلی برونشیت حاد است.
علل ابتلا به برونشیت ریه
این بیماری زمانی اتفاق میافتد که لولههای برونش در اثر ورود ویروس، باکتری یا ذرات محرک ریه (مانند دود سیگار و گردوغبار) ملتهب شوند. معمولاً افراد زیر بیشتر در معرض خطر ابتلا به نوع حاد آن هستند:
نوع مزمن آن ناشی از تحریک مکرر و آسیب به راههای هوایی ریه است. از این رو، علل احتمالی بروز آن عبارتند از:
-
قرار گرفتن طولانیمدت در معرض آلودگی هوا، گردوغبار و انواع دود
-
ژنتیک
-
سابقه ابتلا به بیماریهای تنفسی یا بیماری رفلاکس اسید معده به مری
-
سابقه ابتلا به آسم یا آلرژی
-
ضعف سیستم ایمنی بدن
چه زمانی خلط نشانه برونشیت است؟
خلط به تنهایی نشانه برونشیت ریه نیست. اگر خلط همراه با سایر علائم مثل تب، کاهش وزن، کاهش اشتها، سرفه و درد قفسه سینه باشد باید احساس خطر کرد. البته لازم است تمامی موارد ذکر شده حداقل ۳۰ روز ادامه داشته باشد.
سرفه خشک نشانه برونشیت است؟
معمولا برونشیت حاد با سرفه خشک شروع میشود. اگر برونشیت ویروسی باشد سرفه با خلط همراه است.
سرفه یکی از علائم اصلی برونشیت است
چگونه بیماری برونشیت حاد درمان میشود؟
اغلب اوقات، برونشیت حاد در عرض چند هفته خود به خود از بین می رود. اگر علت بیماری شما باکتری باشد (که نادر است)، پزشک ممکن است به شما آنتی بیوتیک بدهد. اگر آسم یا آلرژی دارید، یا خس خس می کنید، ممکن است یک اسپری استنشاقی را پیشنهاد کنند. این اسپری به باز شدن راه های هوایی شما کمک می کند و تنفس را آسان تر می کند.
برای کاهش علائم برونشیت حاد، می توانید:
- مقدار زیادی آب بنوشید: هشت تا ۱۲ لیوان در روز به رقیق شدن مخاط شما کمک می کند و سرفه کردن آن را آسان تر می کند.
- استراحت کافی داشته باشید.
- مسکن های بدون نسخه مصرف کنید: آسپرین، ایبوپروفن یا ناپروکسن درد را درمان می کند. اما از دادن آسپرین به کودکان خودداری کنید. می توانید از استامینوفن برای درمان درد و تب استفاده کنید.
- از یک مرطوب کننده یا بخار استفاده کنید.
- یک دوش آب گرم می تواند برای شل شدن مخاط عالی باشد.
- داروهای خلط آور بدون نسخه مصرف کنید:ممکن است در طول روز از دارویی مانند گایفنسین استفاده کنید تا مخاط خود را شل کند تا راحتتر سرفه کنید. قبل از دادن هر گونه داروی سرفه به کودکان با پزشک اطفال خود مشورت کنید.
- درمان برونشیت مزمن علائم شما را هدف قرار می دهد و شامل موارد زیر است: داروهایی مانند آنتی بیوتیک ها، ضد التهاب ها و گشادکننده های برونش برای باز کردن راه های هوایی.
- یک دستگاه پاککننده مخاط که به شما کمک میکند مایعات را راحتتر سرفه کنید.
- اکسیژن تراپی میتواند بهتر نفس بکشید.
توانبخشی ریوی میتواند کمک کننده باشد: یک برنامه ورزشی که می تواند به شما کمک کند راحت تر نفس بکشید و بیشتر ورزش کنید.
در بسیاری از موارد بیماری برونشیت حاد خود به خود درمان میشود.
- برای درمان این بیماری بهتر است در خانه استراحت کنید.
- از نوشیدن مایعات حاوی کافئین پرهیز کنید و رطوبت محیط را افزایش دهید.
- اکثر مسکنهایی که بدون نسخه تجویز میشوند میتوانند درد، التهاب و تب را کاهش دهند. بسیاری از داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی مانند ایبوپروفن، آسپرین و ناپروکسن میتوانند به کاهش درد و التهاب کمک کنند.
- در صورتی که سرفه شما خشک است (بدون خلط) بهتر است که از مهارکنندههای سرفه استفاده کنید اما اگر سرفهی شما همراه با خلط است از داروهای مهارکننده استفاده نکنید. این نوع سرفهها به بدن کمک میکند تا موکوس (مایع مخاطی یا خلط) سریعتر از مجاری هوایی پاک گردند.
- توجه داشته باشید که داروهای ضد سرفه یا مهارکنندهی سرفه برای درمان برونشیت در کودکان کمتر از ۴ سال و درمان برونشیت در نوزادان توصیه نمیشود.
- همانطور که گفته شد، برونشیت حاد یک بیماری ویروسی است به همین دلیل مصرف آنتی بیوتیک به درمان این بیماری کمکی نمیکند. اما در صورتی که دکتر تشخیص دهد که برونشیت شما از طریق باکتری ایجاد شده ممکن است برای شما آنتی بیوتیک تجویز نماید.
- در برخی از افراد که به بیماری برونشیت حاد مبتلا هستند نیازمند داروهای آسم هستند.
- در صورتی که قفسهی سینهی شما هنگام تنفس خس خس میکند ممکن است نیازمند داروهای آسم باشید. داروهای آسم به باز شدن مجاری هوایی کمک میکنند و مخاط موجود در لولهها را پاک میکنند و در درمان و بهبود بیماری شما بسیار موثر هستند.
درمان برونشیت ریه با آنتی بیوتیک
با توجه به علت بروز برونشیت، امکان استفاده از آنتی بیوتیک وجود دارد. در صورتی که منشاء آن عفونت باکتریایی باشد، آنتی بیوتیک تاثیرگذار است. اما اگر بیماری برونشیت ریه ویروسی باشد، آنتی بیوتیک بی تاثیر است و توسط پزشک تجویز نخواهد شد.
برای درمان بیماری برونشیت چه بخوریم؟
علاوه بر مصرف داروهایی مانند آنتیبیوتیک یا انواع داروهای ضدالتهاب، میتوانیم از موادی مانند زنجبیل، سیر و زردچوبه نیز برای بهبود علائم استفاده کنیم. این مواد اغلب دارای خاصیت و اثر ضدالتهابی هستند.
درمان های خانگی برونشیت ریه
برای درمان برونشیت بهتر است اول به متخصص ریه مراجعه کنید تا میزان حاد بودن بیماری مشخص شود. هرچند امکان مدیریت علائم برونشیت ریه در خانه نیز وجود دارد. با خود مراقبتی بسیاری از این علائم کم خواهند شد و بیمار احساس بهتری در دوره درمان خواهد داشت. استفاده از بخور گرم، دوش آب گرم، غرغره آب نمک، خواب و استراحت کافی در این زمینه موثر هستند.
روشهای خانگی زیر به شما کمک میکنند تا برونشیت را درمان کنید:
- زنجبیل: از آنجایی که این بیماری نوعی بیماری التهابی است مصرف زنجبیل توصیه میشود. البته برای خانمهای باردار، افراد دیابتی و کسانی که مشکلات قلبی دارند ممنوع است.
- سیر: سیر خاصیت درمانی بسیار متنوعی دارد که میتوانید آن را به صورت تازه و یا کپسولی استفاده کنید.
- زردچوبه: یک مطالعه در سال ۲۰۱۸ نشان داد که زردچوبه دارای تعدادی خواص است که میتواند آن را در مبارزه با برونشیت ریه مفید کند.
- بخار: بخار آب باعث میشود تا مخاط سریعتر دفع شود. همچنین بخار آب به شل شدن عضلاتی که در اثر سرفه دچار تنش شدهاند، کمک میکند.
- آب نمک: غرغره کردن آب نمک به کاهش گلو درد و کم شدن مخاط کمک میکند.
- خوابیدن: خواب کافی داشته باشید.
از آنجایی که سرفه به خصوص سرفه خشک از علائم اصلی این بیماری است میتوانید از روش های درمان خانگی سرفه خشک هم استفاده کنید.
چگونه خود را ابتلای مجدد به بیماری برونشیت حاد حفظ کنیم؟
از بهترین راههای پیشگیری از ابتلای مجدد به بیماری برونشیت حاد، شستن مداوم دستها میباشد. با شستن دستها ویروس قبل از ورود به بدن کشته شده و از بین میروند. در صورتی که سیگار میکشید سعی کنید به مرور زمان آن را ترک نمایید.
سیگار باعث میشود فرآیند التیام و بهبود کند شود و شما برای مدت طولانیتری مبتلا باشید، همچنین سیگار با ضعیف کردن ششها میتواند از دیگر عوامل ابتلای دوباره به بیماری برونشیت حاد باشد.
- برونشیت مزمن چیست؟
همانطور که گفته شد برونشیت مزمن تفاوت چشمگیری با برونشیت حاد ندارد. این بیماری باعث التهاب نایژهها میشود. از راههای تشخیص این بیماری میتوان به مدت زمان ابتلا به التهاب نایژهها اشاره کرد. هر فرد ممکن است به مدت دو سال پی در پی و هر سال به مدت سه ماه به این بیماری مبتلا شود.
پیشگیری از برونشیت
برای کاهش خطر برونشیت، نکات زیر را دنبال کنید:
- از دود سیگار اجتناب کنید، دود سیگار خطر ابتلا به برونشیت مزمن را افزایش می دهد.
- واکسن بزنید، بسیاری از موارد برونشیت حاد ناشی از آنفولانزا، یک ویروس است. دریافت واکسن سالانه آنفولانزا می تواند از شما در برابر ابتلا به آنفولانزا محافظت کند. همچنین ممکن است بخواهید واکسیناسیونی را در نظر بگیرید که از برخی از انواع ذات الریه محافظت می کند.
- دست هایتان را بشویید،برای کاهش خطر ابتلا به عفونت های ویروسی، دست های خود را مرتب بشویید و عادت به استفاده از ضدعفونی کننده های الکلی دست داشته باشید.
- از ماسک جراحی استفاده کنید، اگر مبتلا به COPD هستید، در صورت قرار گرفتن در معرض گرد و غبار یا بخار، و زمانی که قرار است در میان جمعیت باشید، مانند هنگام مسافرت، ممکن است در محل کار از ماسک استفاده کنید.
نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به پزشک
برونشیت ریه یکی از بیماریهای رایج تنفسی است. این بیماری در اثر التهاب لولههای تنفسی ایجاد میشود. عامل ایجاد این التهاب معمولا عفونت ویروسی یا باکتریایی یا آلودگی هوا و مواد حساسیتزا است. سرفه، خلط و تنگی نفس از علائم اصلی این بیماری است.
روشهای متنوعی برای درمان و کنترل این بیماری وجود دارد. اغلب این شیوهها نیز موفقیتآمیز هستند. بیماران باید در معرض دود، مواد و گازهای سمی قرار نگیرند. اگر علائم این بیماری را دارید بهتر است به متخصص ریه یا داخلی مراجعه کنید.
گرد آوری کننده : علی اکبر اکبرپور کارشناس ارشد پرستاری
سوپروایزر آموزش سلامت همگانی
