ادم ریوی از تشخیص تا درمان
ادم ریوی وضعیتی است که در اثر مایع بیش از حد در ریهها ایجاد میشود. این مایع در بسیاری از کیسههای هوایی در ریهها جمع میشود و تنفس را دشوار میکند.
در بیشتر موارد، مشکلات قلبی باعث ادم ریوی میشود. اما مایعات به دلایل دیگری میتوانند در ریهها جمع شوند. اینها شامل ذات الریه، تماس با برخی از سموم، داروها، ضربه به دیواره قفسه سینه، و مسافرت به یا ورزش در ارتفاعات بالا است.
ادم ریوی که به طور ناگهانی ایجاد میشود (ادم حاد ریوی) یک اورژانس پزشکی است که نیاز به مراقبت فوری دارد. ادم ریوی گاهی اوقات میتواند باعث مرگ شود. درمان سریع ممکن است کمک کند. درمان ادم ریوی به علت آن بستگی دارد، اما عموماً شامل اکسیژن و داروی اضافی است.
علائم ادم ریوی
علائم ادم ریوی ممکن است به طور ناگهانی ظاهر شوند یا در طول زمان ایجاد شوند. علائم به نوع ادم ریوی بستگی دارد.
علائم ادم ریوی ناگهانی (حاد)
- دشواری در تنفس (تنگی نفس) یا تنگی نفس شدید که با فعالیت یا هنگام دراز کشیدن بدتر میشود.
- احساس خفگی یا غرق شدن که هنگام دراز کشیدن بدتر میشود.
- سرفهای که باعث تولید خلط کف آلود میشود که ممکن است در آن خون وجود داشته باشد.
- ضربان قلب سریع و نامنظم (تپش قلب)
- اضطراب، بیقراری یا احساس اینکه اتفاق بدی در شرف وقوع است.
- پوست سرد و لطیف.
- خس خس سینه یا نفسنفس زدن.
علائم و نشانههای ادم ریوی طولانی مدت (مزمن)
- بیدار شدن در شب با سرفه یا احساس تنگی نفس که ممکن است با نشستن تسکین یابد.
- مشکل در تنفس با فعالیت یا هنگام دراز کشیدن.
- خستگی.
- وقتی از نظر بدنی فعال هستید، تنگی نفس بیشتر از حد معمول است.
- سرفه جدید یا بدتر شده.
- افزایش وزن سریع.
- تورم در پاها و پاها.
- خسخس سینه.
علائم و نشانه های ادم ریوی در ارتفاع بالا (HAPE)
HAPE میتواند در بزرگسالان و کودکانی که به ارتفاعات سفر میکنند یا در ارتفاعات ورزش میکنند رخ دهد. علائم مشابه علائمی است که در ادم حاد ریوی رخ میدهد و میتواند شامل موارد زیر باشد:
- سردرد که ممکن است اولین علامت باشد.
- تنگی نفس همراه با فعالیت که به تنگی نفس در حالت استراحت تبدیل میشود.
- نمیتوانید به اندازه زمانی که میتوانستید ورزش کنید.
- سرفه خشک در ابتدا.
- بعداً، سرفه ای که خلط کف آلود ایجاد می کند که ممکن است صورتی به نظر برسد یا خون در آن باشد.
- ضربان قلب بسیار سریع (تاکی کاردی).
- ضعف.
- درد قفسه سینه.
- تب کم.
- علائم ادم ریوی در ارتفاعات (HAPE) در شب بدتر می شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
ادم ریوی که به طور ناگهانی ایجاد میشود (ادم حاد ریوی) تهدید کننده زندگی است. اگر هر یک از علائم حاد زیر را دارید با ۹۱۱ تماس بگیرید یا با کمک فوری پزشکی تماس بگیرید:
تنگی نفس، به خصوص اگر ناگهانی ایجاد شود.
مشکل تنفس یا احساس خفگی (تنگی نفس).
صدای حباب، خس خس یا نفس نفس زدن هنگام تنفس.
سرفه خلط که صورتی به نظر می رسد یا خون در آن وجود دارد.
مشکل تنفس با تعریق زیاد.
رنگ آبی یا خاکستری برای پوست.
گیجی.
افت شدید فشار خون که باعث سبکی سر، سرگیجه، ضعف یا تعریق میشود.
بدتر شدن ناگهانی هر یک از علائم ادم ریوی.
خودتان را به بیمارستان نرسانید. در عوض، با ۱۱۵ یا مراقبت های پزشکی اورژانسی تماس بگیرید و منتظر کمک باشید.
علل ادم ریوی
علل ادم ریوی متفاوت است. ادم ریوی بسته به اینکه مشکل از کجا شروع شود به دو دسته تقسیم میشود. اگر مشکل قلبی باعث ادم ریوی شود، به آن ادم ریوی کاردیوژنیک میگویند. بیشتر اوقات، تجمع مایع در ریهها به دلیل یک بیماری قلبی است.
اگر ادم ریوی مربوط به قلب نباشد، به آن ادم ریوی غیرکاردیوژنیک میگویند.
گاهی اوقات، ادم ریوی میتواند هم به دلیل یک مشکل قلبی و هم به دلیل یک مشکل غیرقلبی ایجاد شود.
درک رابطه بین ریهها و قلب میتواند توضیح دهد که چرا ادم ریوی ممکن است رخ دهد.
ریه ها چگونه کار میکنند؟
ریه ها حاوی بسیاری از کیسههای هوایی کوچک و کشسان به نام آلوئول هستند. با هر نفس، این کیسههای هوا اکسیژن میگیرند و دیاکسیدکربن آزاد میکنند. به طور معمول، این تبادل گازها بدون مشکل انجام میشود. اما گاهی اوقات، آلوئولها به جای هوا با مایع پر میشوند. این باعث میشود جریان خون اکسیژن دریافت نکند.
عوامل خطر
نارسایی قلبی و سایر بیماریهای قلبی که باعث افزایش فشار در قلب میشوند، خطر ادم ریوی را افزایش میدهند. عوامل خطر نارسایی قلبی عبارتند از:
- ریتم نامنظم قلب (آریتمی)
- مصرف الکل
- بیماری قلبی مادرزادی
- بیماری عروق کرونر
- دیابت
- بیماری دریچه قلب
- فشار خون بالا
- آپنه خواب
- برخی از شرایط سیستم عصبی و آسیب ریه به دلیل غرق شدن نزدیک، مصرف دارو، استنشاق دود، بیماریهای ویروسی و لخته شدن خون نیز این خطر را افزایش میدهد.
افرادی که به مکانهای با ارتفاع بالاتر از ۸۰۰۰ فوت (حدود ۲۴۰۰ متر) سفر میکنند، بیشتر در معرض ابتلا به ادمریوی در ارتفاع بالا (HAPE) هستند. معمولاً کسانی را تحت تأثیر قرار میدهد که برای عادت کردن به ارتفاع وقت نمیگذارند – چند روز تا یک هفته یا بیشتر. احتمال ابتلا به HAPE در کودکانی که قبلاً فشار خون ریوی و نقایص ساختاری قلب دارند بیشتر است.
عوارض ادم ریوی
عوارض ادمریوی به علت آن بستگی دارد. به طور کلی، اگر ادمریوی ادامه یابد، فشار در شریان ریوی میتواند افزایش یابد (فشار خون ریوی). در نهایت، قلب ضعیف میشود و فشار در قلب و ریهها بالا میرود. عوارض ادم ریوی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- مشکل تنفس
- تورم پاها، پاها و ناحیه شکم
- تجمع مایع در غشاهایی که ریه ها را احاطه کرده اند (افیوژن پلور)
- احتقان و تورم کبد
درمان فوری برای ادمریوی حاد برای جلوگیری از مرگ ضروری است.
جلوگیری از ادم ریوی
ممکن است بتوانید با مدیریت شرایط قلبی یا ریوی موجود و پیروی از یک سبک زندگی سالم از ادمریوی جلوگیری کنید. به عنوان مثال، کنترل کلسترول و فشار خون می تواند به کاهش خطر بیماری قلبی کمک کند. برای حفظ سلامت قلب خود این نکات را دنبال کنید:
از یک رژیم غذایی سالم سرشار از میوه های تازه، سبزیجات، غلات کامل، لبنیات بدون چربی یا کم چرب و انواع پروتئین ها استفاده کنید.
سیگار نکش
ورزش منظم داشته باشید.
نمک و الکل را محدود کنید.
استرس را مدیریت کنید.
وزن را مدیریت کنید.
- فشار خون بالای خودتان را کنترل کنید:اگر شما دارای فشار خون بالا هستید، داروهای خود را مصرفی کنید و به طور منظم فشار خون خود را کنترل کنید. نتایج را ثبت کنید. دستورالعمل های مربوط به فشار خون مطلوب را از پزشک خود بخواهید.
- کنترل بیماری ها: هر بیماری زمینه پزشکی را کنترل کنید، مثلا اگر شما مبتلا به دیابت هستید قند خود را کنترل کنید. از دلایل ایجاد کننده شرایط ادم ریوی پرهیز کنید. اگر وضعیت شما به علت مواد مخدر، مواد حساسیت زا یا ارتفاعات بالا است، برای به حداقل رساندن آسیب بیشتر به ریه های تان از آنها پرهیز کنید.
- فشار خون بالای خودتان را کنترل کنید :اگر شما دارای فشار خون بالا هستید، داروهای خود را مصرفی کنید و به طور منظم فشار خون خود را کنترل کنید. نتایج را ثبت کنید. دستورالعمل های مربوط به فشار خون مطلوب را از پزشک خود بخواهید.
- کنترل بیماری ها: هر بیماری زمینه پزشکی را کنترل کنید، مثلا اگر شما مبتلا به دیابت هستید قند خود را کنترل کنید. از دلایل ایجاد کننده شرایط ادم ریوی پرهیز کنید. اگر وضعیت شما به علت مواد مخدر، مواد حساسیت زا یا ارتفاعات بالا است، برای به حداقل رساندن آسیب بیشتر به ریه های تان از آنها پرهیز کنید.
- سیگار نکشید: اگر سیگار می کشید، جهت درمان ادم ریوی سیگار را ترک کنید.
- رژیم غذایی سالم داشته باشید: پزشک شما ممکن است توصیه کند که یک رژیم غذایی کم نمک را جهت درمان ادم ریوی دنبال کنید. اگر شما نیاز به کمک ارزیابی مقدار نمک در مواد غذایی دارید ارجاع به یک متخصص تغذیه را بخواهید. همچنین یک رژیم غذایی سالم از میوه ها، سبزیجات و غلات کامل را بخورید.
- ورزش کنید و اضافه وزن نداشته باشید: وزن سالم و ورزش منظم را جهت پیشگری و نیز درمان ادم ریوی حفظ کنید.
گرد آوری کننده : علی اکبر اکبرپور کارشناس ارشد پرستاری ، سوپروایزر آموزش سلامت همگانی
