اسهال خونی چیست؟
اسهال خونی وضعیتی است که در آن خون با مدفوع شل و آبکی مخلوط شده است. خون میتواند از هر جایی از مجرای گوارشی آمده باشد. اسهال خونی اغلب نشانهای از خونریزی گوارش در اثر جراحت یا بیماری است.
اسهال خونی در تمام سنین و همه جوامع دیده میشود و بسته به علت آن میتواند به مدت کوتاهی وجود داشته باشد. اسهال حاد مانند وقتی که ناشی از عفونت دستگاه گوارش است یا این که به شکل مزمن درآید مثل اسهالی که ناشی از بیماری التهابی روده است. علت اسهال خونی باید خیلی سریع توسط پزشک مورد بررسی قرار گیرد.
علائم اسهال خونی چیست؟
همانطور که از نامش پیداست، این نوع اسهال، مدفوع شل آغشته به خون است. در این حالت مدفوع بدون شکل و خون آلود است و ممکن است به رنگ قهوهای روشن باشد. در نظر داشته باشید که مدفوعی که به دلیل وجود خون در آن سیاه رنگ شده است اسهال خونی نامیده نمیشود، بلکه به آن ملنا گفته میشود.
دیسانتری ممکن است با علائم دیگری از جمله موارد زیر همراه باشد:
علل اسهال خونی
اسهال خونی میتواند نشاندهنده وضعیت نسبتا خفیفی مانند هموروئید باشد یا میتواند به وسیله یک وضعیت مرگبار مانند پارگی واریس مری یا خونریزی ناشی از زخم معده ایجاد شود. در کودکان، اسهال خونی معمولا به دلیل عفونتهای باکتریایی و التهاب در سیستم گوارشی تحتانی رخ میدهد.
این مشکل اغلب با خوردن غذاهای آلوده به باکتری و انگل مرتبط است. اسهال سیاه و قیرمانند معمولا نشان میدهد که خون از مجرای گوارشی فوقانی میآید (مری، معده و دوازدهه) و اسهال قرمز روشن یا آلبالویی رنگ اغلب مربوط به خونریزی در مجاری گوارشی تحتانی است ( کولون، رکتوم و مقعد).
- دیسانتری: اسهال همراه با خون دیسانتری (dysentery) نامیده میشود. شایعترین علل دیسانتری باکتری شیگلا (Shigella) و انتاموبا هیستولیتیکا ( Entamoeba histolytica) است که نوعی انگل است.
- خونریزیهای گوارشی: خونریزی گوارشی در اثر علل مختلفی مانند پولیپهای کولون، بیماری التهابی روده (IBD) یا سرطان معده رخ میدهد. خونریزی حاصل از این وضعیتها میتواند موجب شود که رنگ اسهال قرمز شود.
- هموروئید: هموروئید رگهای خونی متورمی هستند که داخل رکتوم و مقعد دیده میشوند. آنها یکی از علتهای شایع خونریزی رکتال و اسهال قرمز هستند.
- داروها: عوارض جانبی برخی از داروها ممکن است علت قرمز شدن مدفوع باشد و داروها همچنین میتوانند موجب تحریک معده و احتمالا اسهال شوند. از جمله داروهایی که موجب قرمز شدن مدفوع میشوند، شربتهای آنتیبیوتیک (liquid antibiotics) هستند.
- شقاق مقعد: گاهی اوقات وجود خراش در ناحیه رکتال (شقاق مقعد) میتواند موجب شود که مدفوع قرمز شود. در این مورد ممکن است مقدار کمی خون قرمز روشن دیده شود.
پیشگیری از اسهال خونی
راههای پیشگیری از اسهال خونی که ناشی از عفونت است عبارتند از:
- تمیز کردن کلیه مناطق مورد استفاده برای آماده کردن مواد غذایی
- پختن کامل غذاها، زیرا احتمال وجود باکتریهایی نظیر شیگلا در غذاهای خام وجود دارد.
- استفاده از آب بطری یا جوشانده هنگام سفر به یک کشور خارجی
- پرهیز از تماس جنسی با فردی که دارای عفونت فعال شیگلوز است یا کسی که اخیرا به خاطر عفونت ناشی از باکتری شیکلا بیمار بوده است.
- اجتناب از شنا کردن در رودخانهها به دلیل احتمال خوردن ناخواسته آب رودخانه (منظور شنا کردن در آبهای رودخانه و بلعیدن آب آن است)
- شستن مکرر دستها با آب و صابون، خصوصا پس از لمس سطوح آلوده یا عوض کردن پوشک
درمان اسهال خونی- دارو برای اسهال خونی
درمان اسهال خونی در بزرگسالان و کودکان به علت حضور خون در مدفوع بستگی دارد. به طور معمول، افراد دارای سیستم ایمنی سالم برای درمان علل ویروسی یا E. coli به داروهای خاصی نیاز ندارند. علائم ویروسی چند روز طول میکشد و علائم E. coli باید در عرض یک هفته از بین بروند. هنگامی که اسهال دارید، هیدراته ماندن اهمیت دارد. مقدار زیادی آب و مایعات دیگر بنوشید.
ممکن است بتوانید اسهال خونی را در خانه با استفاده از داروهای بدون نسخه مانند لوپرامید (Imodium A-D) درمان کنید، اما ابتدا از پزشک خود بپرسید. در برخی موارد، پزشک شما ممکن است از مصرف داروهای ضد اسهال استاندارد خودداری کند زیرا این داروها در برابر E.coli موثر نیستند.
سخن پایانی
اسهال خونی در اثر خونریزیهای مجرای گوارشی یا عفونتهای باکتریایی و آمیبی اتفاق میافتد و به خصوص اگر همراه با سرگیجه، تب و استفراغ خونی باشد، بسیار خطرناک است.
گرد آوری کننده : علی اکبر اکبرپور کارشناس ارشد پرستاری سوپروایزر آموزش سلامت همگانی
