فیبروم رحم از تشخیص تا درمان
فیبروئید یا فیبروم رحم که گاهیاوقات به آن سرطان رحم خوش خیم میگویند، یک نوع تومور خوشخیم است که میتواند روی قسمتهای مختلف رحم رشد کند؛ اما اغلب در دیواره رحم ایجاد میشود. تومورهای غیر سرطانی در سالهای باروری بزرگ و پس از یائسگی کوچک میشوند. این تومورها ممکن است خطر ناباروری را افزایش دهند. با این حال، به سایر قسمتهای بدن گسترش نمییابند و معمولا تهدیدکننده حیات نیستند.
سرطان خوش خیم رحم در سنین زیر ۲۰ سال نادر است. اما تقریبا نیمی از زنان تا سن ۵۰ سالگی به آن مبتلا میشوند. با توجه به شایع بودن تومور فیبروئید، این مقاله از سامانه آموزش به بیمار بیمارستان امام خمینی (ره) دهدشت به بررسی علائم، علل و راههای درمان آن اختصاص دادهایم. با ما همراه باشید.
شرح بیماری
رشد سلولهای غیر طبیعی در دیواره عضلانی رحم باعث به وجود آمدن تومورهای فیبروئید رحم می.شوند فیبروییدهای رحم شایع و معمولاً خوش خیم و غیرسرطانی هستند. سه نوع اصلی فیبرویید برحسب مکان آن در رحم وجود دارد: نوع سطحی که روی سطح خارجی رحم ظاهر میشود، نوع داخل دیواره ای که به دیواره رحم محدود است و نوع زیر مخاطی که در سطح داخلی رحم پدیدار می گردد. فیبروییدها ندرتاً گردن رحم را درگیر می کنند.
علایم شایع بیماری
در صورت وجود میوم در رحم علائم زیر ممکن است در فرد بروز نماید
- غالباً بدون علامت و امکان دارد در معاینه لگنی کشف شود.
- فواصل بین قاعدگیها کمتر و ممکن است مقدار خونریزی بیشتر شود به طوری که گاهی اوقات لخته های بزرگ خونی بیرون می آید و احساس ناراحتی زیادی وجود دارد.
- خونریزی در بین قاعدگیها
- احساس فشار روی مثانه یا راست روده
- کم خونی ، ضعف، خستگی و رنگ پریدگی
- ندرتاً افزایش ترشحات از مجرای تناسلی
- مقاربت دردناک یا خونریزی پس از مقاربت
علائم سرطان رحم خوش خیم
بسیاری از زنان مبتلا به این بیماری هیچ علامتی ندارند، اما سایرین ممکن است علائم قابلتوجهی را تجربه کنند. بروز علائم و شدت آنها به تعداد، اندازه و محل قرارگیری فیبروئیدها بستگی دارد. از شایعترین علائم میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- خونریزی غیر طبیعی از واژن
- تکرر ادرار
- یبوست
- احساس درد، فشار یا کرامپ در ناحیه تحتانی شکم
- احساس درد هنگام رابطه جنسی
علل شایع بیماری
دلیل قطعی آن مشخص نیست ولی احتمال می دهند افزایش بعضی از هورمون ها عامل آن باشد.
عوامل تشدید کننده احتمال خطر
از عواملی که به عنوان شدید احتمال خطر به آن می توان اشاره نمود شامل:
- مصرف قرصهای ضد حاملگی و هورمون درمانی
- عوامل ژنتیک
عوارض شایع احتمالی
به دنبال وجود میوم در رحم عوارض زیر ممکن است در فرد بروزنماید
- خونریزی شدید و کم خونی
- عوارضی که در زمان حاملگی میتوانند رخ دهند عبارتند از: سقط خودبه خودی ، زایمان و امکان جدا شدن جفت وقتی که جفت روی فیبرویید قرار گرفته باشد در مواردی که فیبرویید بزرگ است، رشد جنین ممکن است به خطر افتد زیرا خون بیشتر به سوی فیبرویید جریان مییابد و کمتر به جفت میرسد
تشخیص و درمان
اقدامات تشخیصی درمانی ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- آزمایش خون سونوگرافی ، لاپاروسکوپی (بررسی احشای داخل حفره شکم لاپاراسکوپ یا هیستروسالپنگوگرام (عکسبرداری با اشعه ایکس از لولههای رحمی با تزریق دارو به درون رحم). در مواردی که علایم خفیف ،هستند امکان دارد نیازی به درمان وجود نداشته باشد و توصیه شود که بیمار پس از ۱۲-۶ ماه مجدداً برای معاینه مراجعه نماید.
- در بعضی از موارد ممکن است توصیه به جراحی شود.
- اگر قبل از یائسگی جراحی ضروری نباشد. معمولاً این تومورها پس از یائسگی بدون درمان کوچک میشوند.
- در صورتی که جراحی ضرورت داشته باشد بیمار بستری میشود. فیبروییدها در شرایط زیر عموماً جراحی میشوند: خونریزی بیش
- از اندازه ایجاد علایمی که در روند حاملگی اختلال ایجاد می کنند یا سرطانی شدن که خیلی به ندرت رخ می دهد). غالباً می توان فیبروییدها را بدون درآوردن کل رحم جراحی نمود و تا زمانی که رحم درآورده نشده باشد توانایی حامله شدن وجود دارد.
داروها
- در زمانی که میوم رحمی دارید ممکن است از داروهای زیر جهت درمان بیماری استفاده شود
- در صورت نیاز به استفاده از روشهای جلوگیری به فکر استفاده از سایر روشها غیر از قرص مثل دیافراگم آی یودی کاندوم کف یا ژل ضد حاملگی باشید. امکان دارد برای به حداقل رساندن خونریزی رحمی مصرف پروژستینها توصیه شود.
- برای تخفیف درد از داروهای ضد التهاب با مشورت پزشک استفاده کنید.
- برای کم خونی ناشی از خونریزی مکمل آهن مصرف کنید.
- امکان دارد یک هورمون تجویز شود که باعث بروز یائسگی مصنوعی و سریع شده به طوری که خونریزی متوقف و اندازه فیبرویید کوچک این نوع دارو نباید بیش از ۶ ماه مورد استفاده قرار گیرد.
فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری
در زمانی که میوم رحمی دارید محدودیت خاصی برای آن وجود ندارد مگر جراحی انجام شده باشد در این صورت باید مدتی در رختخواب استراحت ،شود فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری ها تا حدودی محدود شوند و فعالیت جنسی در زمان ابتلا به این بیماری نیز تا تقریباً یک ماه متوقف شود.
رژیم غذایی و تغذیه
- افرادی که میوم رحمی دارند برای آنها رژیم خاصی توصیه نمیشود مگر با نظر پزشک معالج
در چه شرایطی باید به پزشک مراجعه نمایید؟
- اگر علایم شدیدتر شوند.
- اگر مجبور باشید (هر تامپون یا پد نوار بهداشتی) را زودتر از یک ساعت عوض کنید.
راههای پیشگیری از سرطان رحم خوش خیم
تا زمانی که علت دقیق بروز این بیماری شناسایی نشود، نمیتوان راهکار مشخصی را برای پیشگیری از آن توصیه کرد. با این حال، به نظر میرسد که تغییر سبک زندگی به احتمال زیاد کمککننده باشد. از اینرو توصیه میشود وزن مناسبی داشته باشید، به طور منظم ورزش کنید و غذاهای سالم از جمله میوهها و سبزیجات را در رژیم غذایی خود بگنجانید.
بعضی از تحقیقات نشان دادهاند که قرصهای ضد بارداری یا داروهای ضد بارداری طولانیاثر که فقط حاوی پروژستین هستند میتوانند خطر ابتلا به فیبروئید رحم را کاهش دهند. اما ذکر این نکته ضروری است که استفاده از قرصهای ضد بارداری قبل از سن ۱۶ سالگی ممکن است با افزایش خطر ابتلا به این بیماری مرتبط باشد.
کلام پایانی
در بیشتر موارد، تومورهای خوشخیم رحم هیچ علامتی ایجاد نمیکنند و به درمان نیاز ندارند. اما اگر علائم شدید باشد، با جراحی و سایر درمانهای پزشکی میتوان به تسکین آنها کمک کرد.
چنانچه علائم غیر طبیعی مثل خونریزی شدید قاعدگی، تکرر ادرار یا رابطه جنسی دردناک را تجربه کردید، در اسرع وقت به متخصص زنان مراجعه کنید. چون این مشکلات میتوانند دلایل مختلفی داشته باشند که بعضی از آنها به درمان فوری نیاز دارند.
واحد آموزش سلامت همگانی بیمارستان امام خمینی (ره) دهدشت
