سندرم آسپیراسیون مکونیوم
سندرم آسپیراسیون مکونیوم
ممکن است کودک اولین مکونیوم خود را در رحم دفع کند و آن را همراه با مایع آمنیوتیک بلعیده و استنشاق کند. این اتفاق میتواند منجر به عوارض خوردن مدفوع توسط جنین شود که به عنوان آسپیراسیون مکونیوم شناخته میشود.
مکونیوم اولین مدفوعی است که از مایع آمنوتیک،موکوس، صفرا و سلولهای ریخته شده از پوست و مجاری گوارشی تشکیل شده است.این ماده غلیظ و چسبنده و به رنگ سبز است که ممکن است پس از هفته ی ۲۴ حاملگی در مایع آمنیوتیک دیده شود مایع آمنیوتیک در ۱۰ تا ۱۵ درصد تولدها آغشته به مکونیوم می باشد معمولا به طور آولیه در نوزادان ترم و پست ترم رخ می دهد.
تظاهرات بالینی
نوزادانی که مکونیوم را چند ساعت قبل تولد به درون مایع آمینیوتیک دفع کرده اند بدنشان به مدفوع سبز رنگ آغشته است تاکی پنه و هیپوکسی دارند آنها دارای گراتینگ بازدمی پرش جدارههای بینی و تو رفتگی دنده ای نوزادان مبتلا به سندرم دیسترس تنفسی هستند آنها ممکن است در ابتدا سیانوز رنگ پریده باشند و شکل قفسه ی سینه آنها به علت قلب پایین و تن ضعیف دارند باید خیلی سریع انتیوبه شوند و به تلاش برای تنفس حالت بشکه ای به خود میگیرد نوزادان طور صحیح ساکشن انجام گردد و بر اساس وضیعت بالینی استرس هیپوترمی هیپوگلسیمی دارند در موارد شدید این سندرم آسپیراسیون مکونیوم منجربه نارسایی تنفسی در نوزادان می شود.
تشخیص
با استفاده از لارنگوسکوپ مکونیوم در راه هوایی و طناب صوتی دیده میشود رادیو گرافی از ریه،ها نمونه گیری از گازهای خونی شریانی ABG اسیدوز تنفسی و متابولیک را می توان یافت.
پیشگیری
توجه دقیق به زجر و شروع به موقع هنگام وضع حمل هنگام اسیدوز جنینی کاهش دیر رس ضربان قلب یا ضعف قابلیت تغییر کاهش ضربان قلب از خطر آسپراسیون می.کاهد.انفوزیون آمنیون و ساکشن در ناحیه دهانی حلقی بلافاصله پس از خاج شدن سر نوزاد میزان بروز آسپراسیون مکونیوم را کاهش میدهد.
تدابیر درمانی
بلافاصله بعد از تولد و خارج شدن سر نوزاد ساکشن دهانی-بینی و حلق انجام میگیرد نیاز برای ساکشن نای بر اساس ارزیابی نوزاد تعیین می گردد نوزادان که قوی هستند تون عضلانی خوبی دارند و ضربان قلب بیش از ۱۰۰ ضربه در دقیقه دارند نیازی به ساکشن نای ندارند اما باید به طور دقیق تحت نظر قرار بگیرند در حالی که نوزادانی که تلاش تنفسی ضعیفی دارند ضربان مجددا ساکشن شوند این نوزادان در بخش NICU بستری بیماری میشوند درمان آنها شامل حمایت تهویه ای استفاده از سورفکتانت مصنوعی آنتی بیوتیک و در بعضی موارد کورتیکواستروئید درمان می باشد.
تدابیر پرستاری
1. اولین مراقبت بررسی نوزاد تازه متولد شده از نظر علایم و اطلاع سریع پزشک می باشد.
۲- ساکشن راههای هوایی دهان-بینی-حلق در صورت بروز
علایم لاواژ محتویات معده ضروری می باشد
3- مراقبت از چشم نوزاد نیز مهم است زیرا رفلکس پلک زدن با
مضرات بلع مدفوع در رحم
مشکلات پیش از تولد سلامت مادر و نوزاد را تهدید می کند. وقتی کودک شما قبل از تولد مدفوع می کند همیشه جدی نیست. اگر کودک مایع کمی سبز رنگ را بلعیده باشد، به احتمال زیاد مشکل جدی ایجاد نخواهد شد. مشکل اصلی در نتیجه بلعیدن یک تکه چسبنده از مدفوع کامل ایجاد می شود. زیرا ذرات می توانند کانال های هوا را مسدود کنند. اگر مشکل به موقع درمان نشود، مشکلات تنفسی و عوارض زیر ناشی از عفونت ممکن است رخ دهد.
بلعیدن مکونیوم در رحم میتواند به مشکلات جدی منجر شود، از جمله:
هیپوکسمی:
این حالت عدم رسیدن اکسیژن کافی به سلول ها در نتیجه مسدود شدن مجاری هوا است. به طور خلاصه می توان آن را کمبود اکسیژن نیز نامید.
اختلال عملکرد سورفکتانت:
این وضعیتی است که در آن کشش سطحی در آلوئول ها در نتیجه نرسیدن اکسیژن کافی به کیسه های هوایی در ریه ها کاهش می یابد.
اثر سمی:
التهاب ناشی از مکونیوم گاهی آنقدر شدید است که اثر سمی روی بدن ایجاد می کند و باعث انقباض عروق می شود. انقباض عروق را می توان به عنوان انقباض عروقی ناشی از کند شدن جریان خون در رگ ها توضیح داد.
نارسایی تنفسی در نتیجه آسیب آلوئول:
نارسایی تنفسی و عفونتهایی مانند ذات الریه که میتواند ناشی از باکتریهای وارد شده از مکونیوم باشد.
عفونت:
بلعیدن مدفوع کودک در حالی که هنوز در رحم مادر است می تواند باعث عفونت باکتریایی در بدن او شود.
ذات الریه:
پنومونی ناشی از عفونت باکتریایی ناشی از مکونیوم. شدت مشکلاتی که ممکن است در نتیجه مدفوع نوزاد در شکم مادر ایجاد شود، با توجه به زمان سپری شده پس از قورت دادن مدفوع، میزان بلعیده شده یا محل رسیدن ذرات متفاوت است.
علائم خوردن مدفوع توسط جنین چیست؟
برخی علائمی که نشاندهنده آسپیراسیون مکونیوم هستند، شامل ناخنهای سبز نوزاد و تغییر رنگ مایع آمنیوتیک میباشند. اگر عوارض خوردن مکونیوم تشخیص داده شود، درمان میتواند شامل تمیز کردن راههای هوایی با لوله داخل تراشه، استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی، یا درمان با آنتیبیوتیکها باشد.
- ناخن های دست و پای کودک به رنگ سبز است.
- آلودگی رنگ مکونیوم به خود نوزاد.
- رنگ مایل به سبز مایع آمنیوتیک که باید شفاف باشد.
- کودک در حین تولد یا اندکی پس از آن دچار ناراحتی تنفسی می شود.
- مدفوع در نای نوزاد.
- تشخیص یافته های رادیولوژیکی مشخصه. این یافتهها ممکن است به صورت افزایش هوادهی، صاف شدن دیافراگم، آتلکتازی نامنظم (گسترش ریهها و از دست دادن ویژگی کششی) مناطقی باشد که در نتیجه رادیوگرافی رخ میدهد.
- ذات الریه (پنومونی).
- توده های همگن که به دلیل ادم در ریه ها ایجاد می شوند.
درمان نوزادی که مدفوع خورده
پیشگیری و تشخیص سریع این شرایط برای جلوگیری از مرگ جنین بر اثر خوردن مدفوع اهمیت دارد. مشاوره با متخصص و پیگیری منظم میتواند به پیشگیری از این عوارض کمک کند.
- اگر این اتفاق اخیرا رخ داده باشد، با کشیدن لوله نازک، دهان و بینی کودک تمیز می شود.
- اگر ذرات به دستگاه تنفسی تحتانی رسیده باشند، اطمینان حاصل می شود که مدفوع با مکش با لوله داخل تراشه تمیز می شود.
- اگر نارسایی تنفسی در نوزاد شروع شده باشد، بلافاصله او را به انکوباتور می برند و ممکن است لازم باشد نوزاد برای مدتی به دستگاه تنفس مصنوعی وصل شود.
- اگر ذات الریه ناشی از عفونت باکتریایی رخ داده باشد، به احتمال زیاد آنتی بیوتیک درمانی برای نوزاد آغاز خواهد شد.
- در صورت عدم دریافت اکسیژن کافی، می توان یک سیلندر اکسیژن را متصل کرد.
بلع مدفوع قبل یا در حین تولد یک عارضه احتمالی است. مانند هر مشکل سلامتی، تفسیر صحیح علائم، تشخیص زودهنگام و شروع فوری درمان برای غلبه بر روند با کمترین آسیب مهم است. به همین دلیل است که بررسی های معمول ماهانه در فواصل زمانی کوتاه تری انجام می شود.
سوالات متداول
مکونیوم چیست؟
مکونیوم اولین مدفوع جنین است که ترکیبی از مایع آمنیوتیک بلعیده شده، سلولهای روده، نمکهای صفراوی و سایر مواد زائد است. این ماده معمولاً در روده جنین جمع میشود و پس از تولد دفع میشود.
چرا جنین در رحم مدفوع میکند؟
مدفوع کردن جنین در رحم میتواند دلایل مختلفی داشته باشد، از جمله:
طولانی شدن دوره بارداری
کمبود اکسیژن
بیماریهای مادر مانند دیابت و فشار خون بالا
مصرف مواد مضر مانند سیگار و الکل توسط مادر
سندرم آسپیراسیون مکونیوم چیست؟
این سندرم زمانی رخ میدهد که جنین مکونیوم را در رحم دفع کرده و آن را همراه با مایع آمنیوتیک ببلعد یا استنشاق کند.
عوارض خوردن مدفوع توسط جنین چیست؟
بلع مکونیوم میتواند عوارض جدی مانند:
هیپوکسمی (کمبود اکسیژن در سلولها)
اختلال عملکرد سورفکتانت (اختلال در عملکرد ریهها)
اثرات سمی و انقباض عروق
نارسایی تنفسی
عفونتهای باکتریایی و ذاتالریه
آیا خوردن مکونیوم همیشه باعث مشکلات جدی میشود؟
خیر. اگر مقدار مکونیوم بلعیده شده کم باشد، احتمال بروز مشکلات جدی کمتر است. مشکلات جدیتر معمولاً زمانی رخ میدهند که نوزاد مقدار زیادی مکونیوم غلیظ را ببلعد.
آیا مرگ جنین بر اثر خوردن مدفوع ممکن است؟
اگرچه نادر است، اما مرگ جنین در اثر عوارض شدید آسپیراسیون مکونیوم امکانپذیر است. این اتفاق معمولاً زمانی میافتد که مقدار زیادی مکونیوم غلیظ وارد ریههای جنین شود و باعث مشکلات تنفسی شدید و نارسایی تنفسی گردد. تشخیص سریع و درمان به موقع برای جلوگیری از این عارضه بسیار حیاتی است .
تهیه کننده : زینب اعظمی کارشناس پرستاری
