راهنمای کامل زردی نوزادان ; علائم، تشخیص و درمان آن
زردی نوزاد زمانی است که پوست و چشم نوزاد در اثر بیلی روبین زیاد زرد می شود و معمولاً با بالغ شدن کبد و شروع تغذیه برطرف می شود، اما اگر ادامه پیدا کرد، ممکن است علت دیگری وجود داشته باشد .
در بیشتر موارد، زردی (که هیپربیلی روبینمی نیز نامیده می شود) در نوزادان طی ۲ تا ۳ هفته ناپدید می شود.
هر چه سطح بیلی روبین بالاتر باشد، کودک بیشتر در معرض آسیب مغزی قرار دارد.
تعدادی از نوزادان پس از تولد ممکن است به زردی مبتلا شوند که معمولا در اثر وجود یک ماده رنگی به نام بیلی روبین در قسمتهای مختلف بدن مانند چشم و پوست است. بیلی روبین در اثر تخریب گلبولهای قرمز خون ایجاد میشود و کبد این ماده را از خون خارج و از طریق مدفوع دفع میکند.
علایم شایع
- در صورت بروز زردی در نوزاد علائم زیر در نوزاد مشاهده میشود:
- زردی پوست که معمولا از صورت شروع و به تنه و اندام کشیده میشود.
- بی حالی و خوب نخوردن شیر در بعضی از نوزادان
علل شایع بیماری
از علل شایعی که منجر به زردی نوازد میشود میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
- بروز زردی در نوزاد میتواند طبیعی یا در اثر بیماری باشد و بر حسب زمان بروز علل مختلفی دارد زردی که اصولا از روز دوم تا پنجم شروع شده تا روز هفتم ادامه دارد و سپس کاهش مییابد معمولا طبیعی است ولی در صورت ادامه و بیشتر شدن
- نواحی زرد باید به پزشک مراجعه کرد.
- گاهی زردی در ۲۴ ساعت اول پس از تولد رخ میدهد که معمولا به علت ناسازگاری خون جنین و مادرش است و باید سریعا تحت درمان قرار گیرد.
- ممکن است زردی در اثر شیر مادر باشد که معمولا پس از ۷ روز بروز میکند و طی ۲ الی ۳ هفته بهبود می یابد.
- گاهی نیز زردی به دلایل دیگر مانند عفونت و یا کم کاری غده تیروئید ایجاد میشود
عوارض شایع احتمالی
- به دنبال ایجاد زردی نوزادی عوارض زیر در نوزاد ممکن است بروز نماید:
- زردی های شدید در صورت عدم درمان ممکن است روی مغز نوزاد اثر گذاشته و باعث فلج مغزی و کری شود.
- تشخیص و درمان
پزشک با توجه به معاینه و آزمایش خون نوزاد و میزان بیلی روبین خون وی تصمیم گیری میکند.
یکی از اقدامات زیر توسط پزشک انتخاب میشود:
- تحت نظر بودن در منزل نزد (مادر) بدون اقدامات خاص
- استفاده از نوردرمانی درمنزل
- بستری در یک مرکز درمانی یا بیمارستان
- گاهی ممکن است نیاز باشد برای نوزاد تعویض خون انجام شود (در بیمارستان)
درمان دارویی
نیاز به درمان دارویی خاصی ندارد مگر با صلاحدید پزشک
در زمان ابتلانوزادی که مبتلا به زردی شده است از نظر فعالیت محدودیت ندارد.
رژیم غذایی و تغذیه
نوزادی که به زردی مبتلا شده است در اکثر موارد میتواند شیر مادر را بخورد مگر اینکه پزشک صلاح بداند که شیر مادر موقتاًداده نشود.
چه شرایطی به پزشک مراجعه نمائید؟
در صورت افزایش درجه حرارت و یا بی حال شدن نوزاد افزایش زردی یا بیلی روبین
مراقبتهای خانگی زردی نوزاد
توجه داشته باشید که زردی نوزاد تنها با راهکارهای پزشک درمان میشود و از هرگونه درمان خودسرانه و درمانهای مبتنی بر تجربه دوستان، اقوام و گذشتگان پرهیز کنید و در صورت مشاهده زردی هر چه سریعتر به پزشک مراجعه کنید. راهکارهای زیر از جمله مواردی هستند که با مشورت پزشک میتوانید برای رفع زردی نوزاد به کار برید:
از آنجایی که نور خورشید به تجزیه بیلیروبین کمک میکند تا کبد کودک بتواند آن را راحتتر پردازش کند معمولاً قرار دادن نوزاد جلوی پنجرهای با نور کافی به مدت ۱۰ دقیقه و دو بار در روز میتواند به درمان زردی خفیف کمک کند.
هرگز نوزاد را زیر نور مستقیم خورشید قرار ندهید.
گاهی اوقات، با نظارت دقیق میتوان لامپهای فتوتراپی را در خانه نصب کنید.
توجه داشته باشید اگر سطح بیلیروبین نوزاد بسیار بالا باشد یا اگر کودک بیمار به نظر برسد، به احتمال زیاد برای درمان در بیمارستان بستری خواهد شد.
سوالات متداول در مورد زردی نوزادان
مدفوع زردی نوزاد به چه صورت است؟
نوزادانی که دچار زردی می شوند ممکن است مدفوع کم رنگی داشته باشند، اما نه اغلب. اکثر نوزادان مبتلا به زردی مدفوع مشابه نوزادان بدون زردی دارند. ممکن است در چند روز اول به صورت سیاه، قهوه ای تیره یا سبز تیره شروع شود و سپس به مدفوع زرد یا نارنجی تبدیل شود. به همین دلیل، تشخیص زردی تنها از روی رنگ مدفوع دشوار است.
ادرار نوزادانی که زردی دارند، چه رنگی است؟
نوزاد مبتلا به زردی ممکن است ادرار زرد تیره داشته باشد. همانطور که به کودک غذا می دهید، باید بی رنگ شود. اطمینان حاصل کنید که کودک شما حداقل شش پوشک در روز داشته باشد.
چشم نوزادان با یرقان چگونه به نظر می رسد؟
یرقان علاوه بر زرد شدن پوست باعث زرد شدن قسمت سفید چشم نیز می شود.
نتیجه گیری در مورد زردی نوزادان
اغلب موارد زردی فیزیولوژیکی نوزاد، اغلب بدون درمان برطرف می شود. تغذیه مکرر به رفع آن کمک می کند. اما پزشک همچنان کودک شما را تحت نظر خواهد داشت تا مطمئن شود که در حال بهبود است.
چشم انداز زردی پاتولوژیک به علت زمینه ای و درمان مورد نیاز نوزاد بستگی دارد. در هر دو مورد، بدون درمان فوری، عوارض ممکن است شروع شود.
جدیدترین دستورالعمل های آکادمی اطفال آمریکا (AAP) توصیه می کند که همه نوزادان تازه متولد شده حداقل هر ۱۲ ساعت پس از تولد و تا زمان ترخیص از بیمارستان از نظر زردی معاینه شوند.
آیا زردی نوزاد میتواند خطرناک باشد؟
در اکثریت قریب به اتفاق موارد، زردی موضوع نگرانکنندهای نیست. اما همانطور که پیشتر نیز اشاره شد اگر سطح بیلیروبین بدن نوزاد خیلی بالا برود، زردی میتواند باعث آسیب دائمی به سیستم عصبی شود. درصد اندکی از نوزادان مبتلا به زردی نیز ممکن است دچار عارضهای به نام Kernicterus؛ کرنایکتروس، شوند که میتواند منجر به ناشنوایی، تأخیر در رشد کودک یا شکلی از فلج مغزی شود. البته این مورد در میان نوزادان نادر است و نیازی به نگرانی نیست، زیرا کودکتان به احتمال زیاد با پیگیریهای شما کاملاً تحت نظر یک پزشک اطفال مراقبت و بررسی میشود.
بنابر آنچه گفته شد زردی در نوزادان بسیار شایع است و با تشخیص به موقع و عدم سهل انگاری خیلی زود و به راحتی درمان میشود. اگر پوست نوزاد شما زردرنگ به نظر میرسد، به ویژه اگر سفیدی چشمها، پوست شکم، یا دستها و پاهای او زرد هستند، با پزشک تماس بگیرید. به علاوه، اگر نوزادتان زردی دارد و به سختی از خواب بیدار میشود یا بهانهگیر شده است یا نمیخواهد شیر بخورد و همچنین اگر حتی موردی خفیف از زردی را برای بیش از سه هفته داشته است، نیز پزشک را مطلع کنید. هرگز خودسرانه اقدام به رفع زردی نوزادان نکنید.
تهیه کننده : نسرین گنجی پور کارشناس پرستاری بیمارستان امام خمینی (ره) دهدشت
