راهنمای اجرایی مراقبت آغوشی
به تماس پوست بین مادر و نوزاد مراقبت آغوشی یا کانگورویی (KMC) گفته میشود که آثار مثبت آن بر نوزادان نارس و کامل اثبات شده است. پژوهشها نشان میدهند که مراقبت کانگورویی موجب سلامتی و توانمندی بیشتر نوزادان نارس میشود. تماس پوست با پوست، تغذیه انحصاری از شیر مادر، حمایت همسر و اعضای خانواده و ترخیص زودهنگام و حمایت های پس از ترخیص، اجزاء اصلی بهبود مراقبت آغوشی مادر از نوزاد می باشد.
فواید روش کانگورویی مراقبت از نوزاد
افزایش تغذیه با شیر مادر: نوزادانی که بیش از پنجاه دقیقه در آغوش مادر و در تماس پوستی با او قرار میگیرند، هشت برابر بیشتر از دیگر نوزادان بهطور خودبهخود پستان مادر را میگیرند؛ تماس پوستی میزان شیر مادر را نیز افزایش میدهد.
بهبود ایمنی: ظاهراً نوزادان نارس سیستم ایمنی ضعیفی دارند. آنان مستعدّ آلرژی، عفونت و مشکلات تغذیهای هستند. تماس پوستی بین مادر و کودک اگر از همان بدو تولّد آغاز شود، میتواند بهطور چشمگیری این مشکلات را کاهش دهد.
بهبود وزنگیری: پژوهشها نشان میدهند که روند وزنگیری در نوزادانی که به روش تماس پوستی در آغوش مادر مراقبت میشوند، سریعتر است؛ وقتی وزنگیری بهطور مطلوب اتّفاق بیفتد، مدّت زمان بستری در بیمارستان نیز کوتاهتر خواهد شد.
تنظیم دمای بدن: دمای بدن نوزاد در آغوش مادران بهتر از انکوباتور تنظیم و کنترل خواهد شد.
اینجانب به مادران عزیزی که نوزادان تازه متولّد شده دارند، توصیه میکنم حتّی در طول زمانی که استراحت میکنند، به تماشای تلویزیون نشستهاند و... نوزادشان را با همین روش در آغوش بگیرند. حتّی پدران گرامی هم میتوانند از این روش استفاده کنند. نتیجه و برقراری ارتباط عاطفی بین نوزاد و والدین اعجابانگیز خواهد بود.
راهنماییهای لازم برای اجرای مراقبت آغوشی عبارتند از:
1- لباس مراقبت آغوشی رازیر لباس یا بلوز راحتی بپوشید.
2- کنار تخت نوزاد بایستید.
3-تمام لباسهای نوزاد را خارج کنید به جز کلاه و جوراب در نوزادان با وزن تولد کمتر از 1500 گرم
4-نوزاد را بر روی سینه قرار دهید . لوله ها و مسیرهای تغذیه وریدی دهانی نوزاد را به شکلی مطمئن گرفته و با احتیاط بر روی صندلی راحتی بنشینید و نوزاد را به آرامی حرکت دهید که کمترین استرس به وی وارد شود .
5-در صورت نیاز، نوزاد را با ملحفه گرم و نرم بپوشانید سپس لباس خود را رو ببندید .
روش انجام KMC
الف - طرز قرار گرفتن نوزاد ؛ نوزاد باید بین سینه های مادر در حالت ،باز در وضعیت قورباغه ای قرار گیرند بازوها نیز به حالت خم شده درآیند.
شکم نوزاد باید در سطح فوقانی شکم مادر قرار گیرد تنفس مادر موجب تحریک تنفس نوزاد می شود. قسمت پائین نوزاد باید با دست مادر مورد حمایت قرار گیرد.
ب- تغذیه: به مادر باید توضیح داده شود که چگونه به نوزادی که در وضعیت مراقبت کانگرویی است شیر بدهد نگهداری نوزاد نزدیک پستانها باعث تحریک تولید شیر می شود.
در این حال با فنجان مخصوص تغذیه به نوزاد نارس ، قاشق یا لوله معده بسته به شرایط نوزاد ( میتوان شیر دوشیده را با راهنمایی پرستار به وی داد.
تذکر: در هنگام انجام مراقبت کانگرویی پوشش کامل مادر براساس موازین فرهنگی- اسلامی الزامی است.
ج - طول مدت KMC
باید از جلساتی که کمتر از ۱ ساعت طول بکشد اجتناب شود . طول مدت تماس پوست به پوست باید به تدریج تا حد امکان در روز افزایش یابد این کار تنها باید برای تعویض پوشک نوزاد قطع شود. زمانی که نوزاد به مراقبت ویژه نیاز ندارد، باید به بخش نوزادان انتقال داده شود و مراقبت کانگرویی ادامه یابد.
طول مدت انجام مراقبت آغوشی
بهتر است اولین مراقبت حداقل 60 – 30 دقیقه طول کشیده و یکبار در روز باشد. به تدریج مدت آنرا به حداقل 1 الی 3 ساعت و دفعات آنرا حداقل به 3 بار در روز افزایش دهید .
آموزش مراقبت آغوشی در منزل
1-برای نوزاد رسیده (نوزادی که در زمان مقرر به دنیا آمده است) دمای اتاق بین 22-21 درجه و برای نوزاد نارس بین 24-22 درجه سانتی گراد باشد. 2-مادر نیاز به محیطی آرام و رابطه عاطفی مناسب با همسر و سایر اعضای خانواده دارد. 3- مادر در منزل به دلیل کسب آرامش تشویق به انجام حرکات ورزشی و آرام سازی ذهن شود. 4-مادر در حالت نشسته و نیمه خوابیده میتواند مراقبت آغوشی انجام دهد.
مزایای مراقبت آغوشی در منزل برای نوزادان
1-خواب طولانی تر و عمیق تری دارند
2- صداها و فعالیت های سایر افراد خانواده را بهتر تحمل می کنند.
3-در آینده کودکان آرام تر و مهربان تری می شوند و شخصیت متعادل تری خواهند داشت
4-تغذیه انحصاری با شیر مادر، بهتر و طولانی تر می شود
5-ریفلاکس (برگشت شیر از معده به مری )کمتری خواهند داشت.
گرد آوری کننده : علی اکبر اکبرپور کارشناس ارشد پرستاری ، سوپروایزر آموزش سلامت همگانی
