پره اکلامپسی به عنوان مسمومیت بارداری شناخته میشود که با بروز آن زن باردار دچار فشار خون بالا، پروتئین زائد در ادرار و ورم شدید دست و پا خواهد شد. معمولا این اتفاق در اواخر دوران بارداری خود را نشان میدهد. البته ممکن است که برای برخی از بانوان باردار زودتر نیز اتفاق بیفتد. یا حتی درست پس از انجام زایمان آغاز شود. این اختلال ممکن است منجر به اکلامپسی شود. زنانی که با این اختلال مواجه میشوند در صورتی که به تشنج دچار شوند، در واقع به اکلامپسی مبتلا شدهاند. این موضوع یک عارضه بسیار جدی است که میتواند سلامتی مادر و بچه را تهدید کند و مشکل ساز شود.
مسمومیت حاملگی یا پره اکلامپسی چیست؟
پره اکلامپسی به انگلیسی Preeclampsia یکی از مشکلاتی است که برای مادران با فشار خون بالا پیش میآید. اما پره اکلامپسی چیست؟ پره اکلامپسی یا مسمومیت حاملگی از انواع بیماری های خطرناک دوران بارداری است که برای مادران با فشار خون بالا بعد از هفته بیستم بارداری ایجاد میشود. مادری که فشارخون بالا در بارداری داشتهباشد، ممکن است پره اکلامپسی هم داشتهباشد.
مسمومیت حاملگی تنها به معنی بالارفتن فشارخون نیست. بلکه همراه با آن مادر به پروتئینوری (دفع پروتئین در ادرار) دچار شده و آسیب به اعضای دیگر بدن بروز میکند. یکی دیگر از مواقعی که ممکن است پره اکلامپسی رخ دهد، بعد از زایمان است که به آن پست پارتوم پره اکلامپسی یا مسمومیت حاملگی بعد از زایمان گفته میشود. در پره اکلامپسی فشارخون مادر از هفته بیستم بارداری بالاتر از حد طبیعی میرود و باعث اختلال در عملکرد کلیهها، کبد و دیگر اعضای بدن میشود.
علائم پره اکلامپسی کدامند؟
و اما علائم پره اکلامپسی در بارداری چیست؟ این بیماری علائم مهمی دارد که با هم بروز میکنند و ممکن است اصلا سر و صدایی در مادر ایجاد نکنند. متاسفانه این بیماری میتواند بدون علائم هشداردهنده در مادر ایجاد شود و اگر مادر آزمایشها و بررسیهای روتین را انجام ندهد، چهبسا تشخیص دادهنشده، باقیبماند. اولین علامتی که در مادر مبتلا به پره اکلامپسی دیده میشود، فشار خون بالا در بارداری است. در ادامه به برخی از علائمی که مادر در دوران پره اکلامپسی دچار میشود، اشاره کردهایم:
- پروتئینوری: بالارفتن مقدار پروتئین در ادرار (علت دفع پروتئین در ادرار میتواند استرس، کم آبی یا بیماری کلیوی هم باشد)
- ترومبوسیتوپنی: پایینآمدن میزان پلاکت در خون
- مشکلات کبدی: بالارفتن میزان آنزیمهای کبدی و علائم مسمومیت کبدی
- سردرد شدید
- تغییر در بینایی و دیدن علائمی چون تاری دید چشم
- تنگینفس ناشی از جمعشدن مایعات در ریهها
- درد در بخش بالایی شکم، معمولا در زیر دندهها و در سمت راست
- تهوع و استفراغ
- علائم مسمومیت کبدی
- افزایش وزن ناگهانی و ادم گوده گذار و غیر گوده گذار و ورم ناگهانی صورت
۱. علائم پره اکلامپسی خفیف یا علائم مسمومیت حاملگی خفیف
نوع خفیف مسمومیت حاملگی چه علائمی دارد؟ در نوع خفیف پره اکلامپسی فشار خون سیستولیک از ۱۳.۹ بالاتر است و فشار خون دیاستولیک از ۹ بیشتر میشود. در این موارد میگوییم که مادر پره اکلامپسی خفیف دارد. اما پره اکلامپسی شدید به زمانی گفته میشود که فشار خون مادر بالاتر از ۱۴ بر روی ۱۱ برود. در این مواقع شرایط مادر بسیار خطرناک است و باید مراقبتها به دقت انجام گیرند تا به اکلامپسی تبدیل نشود.
. علائم مسمومیت با سولفات منیزیم در پره اکلامپسی
علائم مسمومیت با سولفات منیزیم در پره اکلامپسی هم میتواند از نشانههای این بیماری باشد. گاهی داروی بیشتر از نیاز به مادر داده میشود و میتواند باعث ازبینرفتن رفلکس پاتلا در مادر شود که نشاندهنده مسمومیت دارویی است.
۳. نشانه های پره اکلامپسی زودرس، ورم صورت و تاری دید
ورم ناگهانی صورت و تاری دید چشم میتواند از علائم پره اکلامپسی اولیه باشد. علائم دیگر ممکن است شامل افزایش ناگهانی وزن، سردردهای شدید، درد بالای شکم، تهوع یا استفراغ، کاهش ادرار و تنگی نفس باشند. در صورتیکه هر یک از این علائم را تجربه کردید، در کوتاهترین زمان به پزشک مراجعه کنید.
۴. با دیدن علائم پره اکلامپسی در بارداری به کدام دکتر مراجعه کنیم؟
با دیدن علائم پره اکلامپسی یا مسمومیت حاملگی میتوانید هم به دکتر مامایی و هم به متخصص زنان مراجعه کنید. درنهایت هر دو درخواست آزمایشهایی را برای شما میدهند که مسمومیت حاملگی در شما رد یا تایید شود. برای دریافت نوبت دکتر مامایی یا دکتر زنان میتوانید از سایت نوبتدهی آنلاین دکترتو کمک بگیرید.
چرا به پره اکلامپسی در بارداری مبتلا می شویم؟ (علت مسمومیت حاملگی)
حتما میخواهید بدانید که چه کسانی به پره اکلامپسی دچار میشوند و چرا یک مادر این بیماری را میگیرد. علت اصلی ابتلا به این بیماری به موارد زیادی مربوط میشود. بسیاری از محققین علت اصلی ابتلا به این بیماری را جفت میدانند. در زنانی که به پره اکلامپسی مبتلا میشوند، سیستم عروقی موجود در جفت بهخوبی عمل نمیکنند و باعث بروز پره اکلامپسی میشوند. اما موارد زیر ممکن است در ابتلا به پره اکلامپسی موثر باشند:
- زنانی که در بارداری قبلی هم به پره اکلامپسی مبتلا شدهاند، احتمال اینکه این بار هم به این مشکل مبتلا شوند، وجود دارد.
- معمولا بارداریهای چندقلویی بیشتر از تکقلویی به این بیماری مبتلا میشوند.
- معمولا دلیل سردرد مداوم در این دوران، فشار خون بالای مزمن است.
- زنانی که دیابت نوع ۱ یا دیابت نوع ۲ یا دیابت بارداری دارند.
- آنهایی که اختلال کلیوی و نارسایی کلیه دارند.
- افرادی که به بیماریهای خودایمنی مبتلا هستند.
- آنهایی که با روشهای درمانی نازایی باردار شدهاند.
به مسمومیت بارداری در هفته ۲۰ که با بالارفتن فشارخون خود را نشان میدهد، پره اکلامپسی میگویند.
احتمال مسمومیت حاملگی در بارداری دوم چقدر است؟
اگر در بارداری قبلی به مسمومیت حاملگی مبتلا شدهباشید، احتمال پره اکلامپسی در بارداری دوم زیاد میشود. اما اگر قبلا این عارضه را نداشتهاید، از مادران پرخطر محسوب نمیشوید و شانس ابتلا به پره اکلامپسی در شما با دیگر افراد برابر است.
کیا تو بارداری اول پره اکلامپسی شدن؟
کسانی که به پره اکلامپسی در بارداری اول مبتلا میشوند، یا دارای عوامل خطری که در بالاتر به آنها اشاره کردیم، هستند یا بدون هیچ یک از عوامل خطر بالا، به اختلال در سیستم عروقی جفت دچار میشوند.
از کجا بفهمیم مسمومیت حاملگی گرفتیم؟ (تشخیص پره اکلمپسی)
برای تشخیص مسمومیت حاملگی یا پره اکلامپسی، باید آزمایشها و بررسیهای مختلفی در شما انجام شود. جدا از علائمی که ممکن است مادر مبتلا به پره اکلامپسی به آن دچار شود، بررسیهایی انجام میشوند که این بیماری را در مادران تشخیص داده و بهموقع درمان و کنترل را انجام دهند. آزمایشها و بررسیهایی که برای تشخیص پره اکلامپسی انجام میشوند، در ادامه معرفی کردهایم:
- فشارخون مادران بالای ۲۰ هفته بالاتر از حد معمول میرسد.
کسانی که این علامت را دارند، حداقل یکی از موارد زیر در آنها مشکل دارد و باید آزمایشهای زیر را انجام دهند:
- آزمایش ادرار: پروتئینوری
- آزمایش عملکرد کلیه: اختلال عملکرد کلیه
- آزمایش خون: میزان پلاکت کاهش پیدا میکند.
- آزمایش عملکرد کبد: آنزیمهای کبدی بالا میروند.
ممکن است علائم زیر هم همراه با فشار خون بالا دیدهشوند:
- ادم ریوی
- سردردی که با دارو درمان نمیشود.
- اختلالات بینایی
برای تشخیص مسمومیت حاملگی باید آزمایشهایی انجام شود.
آزمایشات پره اکلامپسی شامل چیست؟ (لیست آزمایش های پره اکلامپسی و تفسیر آزمایش پره اکلامپسی)
آزمایشهایی که در پره اکلامپسی انجام میشود، همان آزمایشهای چکاپ بارداری است. آزمایشهای دوران بارداری پره اکلامپسی را هم بهموقع بررسی میکند. بنابراین اگر میخواهید اقدام به بارداری کنید، باید موارد زیر را در نظر داشتهباشید. این آزمایشها شامل مواردی هستند که در بالاتر هم به آنها اشاره کردیم. بهطورکلی آزمایشهایی که در دوران پره اکلامپسی انجام میشوند شامل موارد زیر هستند:
- آزمایش خون
- آزمایش ادرار
- سونوگرافی
- NST و بیوفیزیکال پروفایل
رفلکس پاتلا در بارداری چیست؟
رفلکس پاتلا رفلکسی است که برای درمان پره اکلامپسی مورد استفاده قرار میگیرد. از این رفلکس میزان داروی دادهشده به بیمار را بررسی میکنند که بیشتر از حد نیاز نباشد.
درمان پره اکلامپسی چیست؟
درمان اصلی پره اکلامپسی زایمان است. بنابراین تلاش بر این است که بارداری به بهترین شکل طی شود و در صورت نیاز زایمان انجام گیرد. زمان انجام زایمان بستگی به شدت پره اکلامپسی و شرایط مادر و جنین دارد.
اگر پره اکلامپسی خفیف باشد، همه چیز به شکلی عادی پیش میرود تا زمان زایمان پیش آید. اما اگر شدید باشد، زایمان زودتر از موعد انجام میشود و ختم بارداری صورت میگیرد. داروهایی که برای درمان پره اکلامپسی شدید مورد استفاده قرار میگیرند، شامل موارد زیر هستند:
- داروهای کاهنده فشار خون
- داروهای ضدتشنج مانند منیزیم سولفات
- کورتیکواستروئید برای رشد و نمو ریههای جنین در صورت نیاز به انجام زایمان پیش از موعد
در درمان پره اکلامپسی از این دارو هم استفاده میشود که حاوی کلسیم تزریقی است:
- روزانه ۱-۲ گرم کربنات کلسیم.
درمان خانگی پره اکلامپسی
پره اکلامپسی شرایطی نیست که آن را بدون نظارت دکتر درمان کنید. اما برای درمان این مشکل، درصورتیکه مشکل شما حاد نباشد، میتوانید در بیمارستان بستری نشوید و درمان را در منزل ادامه دهید.
داروهای مورد نیاز را بهموقع دریافت کنید و اگر هر مشکلی برای شما پیش آمد با یک متخصص در تماس باشید. همچنین رژیم غذایی به شما داده میشود و از شما خواسته میشود که فشار خون خود را مونیتور کنید. برای دریافت مشاوره تلفنی مامایی میتوانید از دکترتو کمک بگیرید و سوالات خود را از یک ماما بپرسید.
رژیم غذایی برای مسمومیت حاملگی (تغذیه در پره اکلامپسی)
برای کنترل و مدیریت فشارخون در پره اکلامپسی، رژیم تغذیهای زیر به مادر توصیه میشود:
- از فیبر زیادی در روز استفاده شود.
- مصرف کلسیم در رژیم غذایی زیاد شود.
- مصرف غذاهای کمنمک و کنترلکننده فشار خون
- مصرف به اندازه مایعات جهت کنترل ادم محیطی
- کاهش مصرف غذاهای چرب برای مدیریت آنزیمهای کبدی
آیا پره اکلامپسی انواع مختلفی دارد؟
پره اکلامپسی به دو نوع تقسیم میشود:
- پره اکلامپسی خفیف که فشار خون در آن از ۱۳.۹ بر ۹ بالاتر میرود.
- پره اکلامپسی شدید که فشار خون در آن از ۱۶ بر ۱۱ بالاتر میرود.
نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به دکتر
اگر علائم پره اکلامپسی در دوران بارداری شما بروز کردهاست یا در ملاقاتهای مراقبت دوران بارداری، متوجه این مورد شدهاید، نگران نباشید. به جای اینکه غمگین شوید و استرس داشتهباشید، برای درمان آن تحت نظر دکتر باشید و تمامی نکات بهداشتی و سلامتی که دکتر به شما میگوید، رعایت کنید. پره اکلامپسی موقعیت خطرناکی است، اما میتواند تحت نظارت باشد و به سلامتی طی شود. پس این بیماری را جدی بگیرید.
تهیه کننده : فرزانه پور رحیمی کارشناس مامایی
