عفونت ادراری در بارداری:
دستگاه ادراری بدن شامل کلیهها، حالبها، مثانه و پیشابراه میشود که باعث دفع آب اضافی و مواد زائد بدن میشوند. مواد دفعی توسط دو کلیه تولید و توسط دو حالب به مثانه هدایت میشوند. مثانه محل نگهداری و ذخیرهسازی ادرار میباشد و نهایتاً پیشابراه ادرار را از بدن شما به بیرون میفرستد.در بسیاری از موارد باکتریهای طبیعی پوست و یا دیگر مناطق بدن میتوانند به سایر نقاط بدن وارد شوند که به آنجا تعلق ندارند، مجرای ادرار یکی از همین مناطق است که به راحتی به آن تجاوز میکنند. مجرای ادرار شما برای مهمانهای ناخوانده مانند باکتریها، محل مناسبی برای تولید مثل میباشد، آنها سریعاً در مناطقی که توسط مجاری وسیع شما فراهم شده تکثیر مییابند.
در طول بارداری تغییرات فیزیولوژیک مادر باعث میشود عفونتهای ساده و خفیف، عوارض پیچیدهای بر جای بگذارند. عفونت ادراری یکی دیگر از مشکلات شایع در بارداری میباشد که حدود 10 درصد زنان در طول بارداری به آن مبتلا میشوند.در بسیاری از موارد، ممکن است شما مبتلا به عفونت ادراری بدون علامت شوید که بدون درمان باقی بماند و مشکلات جدی به همراه آورد. خوشبختانه این نوع عفونت بسیار آسان درمان میشود. حدود 25 درصد از عفونتهای ادراری بدون علامت منجر به عفونت کلیه میشوند، به همین دلیل است که در اولین ویزیت بارداری باید مادر از نظر عفونت ادراری بررسی شود، حتی اگر هیچ علامتی دال بر عفونت نداشته باشد.
به طور کلی عفونت ادراری به دو بخش تقسیم میشود:
- عفونت دستگاه ادراری تحتانی: شامل مجرای خروج ادرار (اورتریت) و مثانه (سیستیت حاد و یا عفونت مثانه) میشود. اگر درمان سریعاً انجام نشود عفونت به قسمتهای بالاتر سرایت میکند و عواقب جدی در پی خواهد داشت.
- عفونت دستگاه ادراری فوقانی: شامل حالبها و کلیهها (پیلونفریت حاد یا عفونت کلیه) میشود.
در ادامه مواردی که شما برای پیشگیری، شناخت علایم و همچنین درمان عفونتهای ادراری در بارداری نیاز دارید بیان میشود.
علل ایجاد عفونت ادراری در بارداری:
- تغییرات هورمونی، اتساع عضلات به دلیل آزادسازی هورمونهای بارداری مانند پروژسترون یک فرصت عالی به باکتریها میدهد تا به مجاری ادراری وارد شده و سبب عفونت شوند.
- بزرگ شدن رحم و جنین و فشار بر روی مثانه (طبیعتاً در بارداری چندقلویی خطر عفونت بیشتر است)
- مقاربت در طول بارداری، داشتن رابطهی جنسی در طول بارداری کاملاً بلامانع است (مگر اینکه پزشک توصیههایی در این زمینه کرده باشد) اما نکتهای وجود دارد و آن پتانسیل ایجاد عفونت ادراری در حین رابطهی جنسی است، زیرا باکتریهای اطراف واژن میتوانند طی رابطهی جنسی وارد پیشابراه شوند.
- طول مجرای ادرار کوتاه در زنان
- ناهنجاریهای دستگاه ادراری
- باکتریهای روده، باکتریهای ایجادکنندهی عفونت ادراری میتوانند از چندین محل آمده باشند. باکتری مهاجم شایع، «اشریشیاکلی» نام دارد و از آن جا که مجرای خروجی مثانه نزدیک به راستروده (مقعد) قرار گرفته است، باکتری روده به راحتی وارد مجرای ادرار میشود.
- مصرف کم مایعات
- استرپتوکوک گروه B، این نوع باکتری که به طور شایع در دستگاه گوارش زندگی میکند نیز میتواند سبب عفونت ادراری در بارداری شود. در اواخر بارداری پزشک احتمالاً برای تشخیص عفونت استرپتوکوک برای شما آزمایش درخواست خواهد کرد و اگر لازم بود با آنتیبیوتیک تجویزی درمان میشوید.
برخی عوامل خطر غیر قابل اجتناب نیز وجود دارند. اگر هر کدام از موارد زیر را داشتید با پزشک خود در میان بگذارید:
- تاریخچهای از عفونت ادراری تکرارشونده
- دیابت بارداری
- بیماری سلول داسی شکل
- بیماری کلیوی
- سابقهی جراحی دستگاه ادراری
انواع عفونت ادراری در بارداری:
انواع عفونتهای ادراری در بارداری شامل موارد زیر است:
- وجود باکتری در ادرار
- عفونت مجاری ادراری تحتانی شامل مثانه و حالب
- عفونت مجاری فوقانی یا کلیه
علائم عفونت ادراری:
به دنبال عفونت ادراری علائم زیر در فرد بروز مینماید:
- درد، ناراحتی و سوزش هنگام دفع ادرار و احتمالاً هنگام مقاربت جنسی)
- ناراحتی لگن یا درد قسمت تحتانی شکم اغلب در قسمت بالای استخوان لگن)
- افزایش دفعات دفع ادرار و احساس فشار و نیاز به ادرار کردن به طور مکرر حتی زمانی که میزان ادرار در مثانه بسیار کم است
- ادرار بدبو
- ادرار کدر
- وجود خون در ادرار اغلب) با چشم غیر مسلح دیده نمی شود
- تب و یا افزایش درجه حرارت بدن
- در عفونت کلیه بیمار از درد ،پهلوها ،تب ،لرز، تهوع، استفراغ نیزشکایت دارد.
تشخیص:
از آنجائی که میل زیاد به دفع ادرار در دوران بارداری امری شایع محسوب میشود ممکن است تشخیص قطعی عفونت ادراری مشکل باشد. بنابراین تشخیص با علایم بالینی؛ آزمایش ادرار انجام کشت ادراری و تعیین حساسیت میکروب به نوع آنتی بیوتیک تجویز شده توسط پزشک انجام میگیرد.گاهی انجام سونوگرافی توصیه می شود.
درمان عفونت ادراری در دوران بارداری:
بعد از تشخیص قطعی عفونت مثانه آنتی بیوتیک خوراکی به مدت ۷ تا ۱۰ روز شروع میشود بسیاری از آنتی بیوتیک ها را میتوان با اطمینان در دوران بارداری مصرف کرد با مصرف آنتی بیوتیک در عرض چند روز علائم برطرف خواهند شد ولی به هر حال ادامه یک دوره درمان بطور کامل بسیار ضروری است تا دستگاه ادراری از وجود باکتری پاک شود. بعد از درمان باید آزمایش ادرار را تکرار شود تا مشخص شود که عفونت برطرف شده است انجام کشتهای مکرر ادرار با فواصل معین در تمام دوره بارداری امری الزامی است تا از عدم بازگشت عفونت اطمینان حاصل شود. در ۴۰ درصد خانمهای باردار که دچار عفونت ادراری میشوند عفونت تکرار می.شود. به منظور پیشگیری از عود عفونت، در صورت تکرار عفونت مثانه، ممکن است آنتی بیوتیک بطور دائم و با یک مقدار پائین تا زمان زایمان تجویز شود. در صورت بروز عفونت کلیه در دوران بارداری بیمار بستری و آنتی بیوتیک وریدی شروع شده و از نظر علائم زایمان زودرس تحت نظر قرار می گیرد. پس از درمان باید مرتباً آزمایش ادرار تکرار شود و برای باقی مانده دوران بارداری تحت درمان با آنتی بیوتیک قرار گیرند.
پیشگیری از عفونت ادراری در بارداری:
در حالی که عفونت ادراری ممکن است با وجود هر اقدام پیشگیرانهای اتفاق بیفتد، انجام توصیههایی میتواند به کاهش شانس ابتلای شما به عفونت ادراری در بارداری کمک کند:
- نوشیدن مایعات، سعی کنید روزانه مقدار کافی آب بنوشید. افزایش دفعات تخلیهی ادرار به خروج باکتریها از پیشابراه کمک میکند.
- مرتب به توالت بروید، ممکن است احساس کنید باید هر پنج دقیقه مثانهی خود را تخلیه کنید. این کار را جدی بگیرید و ادرار خود را نگه ندارید. هر زمان احساس نیاز به تخلیهی ادرار داشتید سریعاً خود را به توالت برسانید. مطمئن شوید که ادرار خود را به طور کامل تخلیه کردهاید، برای این کار همانطور که در توالت نشستهاید به جلو خم شوید که باعث فشار به مثانه و تخلیهی کامل آن میشود. هر شب قبل از خواب مثانهی خود را تخلیه کنید.
- لباس زیر نخی و مناسب بپوشید. این نوع لباس به خشک نگه داشتن ناحیهی تناسلی و جلوگیری از عفونت کمک میکند، زیرا باکتریها در محیط مرطوب رشد میکنند.
- شستشوی ناحیهی تناسلی از جلو به عقب میتواند باکتریها را از محل مجرای خروجی ادرار دور نگه دارد.
- قبل و پس از هر بار نزدیکی مثانهی خود را خالی کنید، این روش از انتقال باکتری به مثانه جلوگیری میکند.
- از مصرف محصولات بهداشتی زنان اجتناب کنید، استفاده از دوش واژینال یا پودرها میتواند باعث سوزش شود و ناحیهی تناسلی را آسیبپذیر کند.
- خوب بخورید، مقاومت بدن خود را با خوردن رژیم سالم بارداری ارتقا دهید و فعالیت کنید. برخی پزشکان توصیه به خوردن ماست دارند که حاوی باکتری فعال یا پرهبیوتیک است که باعث تعادل در باکتری مفید بدن و افزایش مقاومت میشود.
- زمانی تصور میشد یک ترکیب در آب آلبالو میتواند منجر به کاهش عود عفونت ادراری شود، اما اکنون کارشناسان تأثیر بسیار کمی از آن را ذکر میکنند.
- برخی مطالعات تأثیر مثبت عصارهی شاتوت بر پیشگیری و از بین بردن باکتریها را نشان دادهاند، اما نباید به تنهایی به عنوان روش درمانی استفاده شود و بهتر است برای درمان بهتر عفونت آنتیبیوتیک تجویز شود.
فعالیت:
- در زمان ابتلا به عفونت ادراری برنامه فعالیت خود را به صورت زیر تنظیم نمائید
- در صورت اجازه پزشک حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی به مدت ۵ روز در هفته داشته باشید.
- در صورت داشتن تب استراحت نمایید و پس از برطرف شدن فعالیت خود را از سر گیرید.
عوارض عفونت ادراری در بارداری
چه شرایطی به پزشک مراجعه نمایید؟
در صورت مشاهده علائم عفونت ادراری در فواصل منظم و مشخص شده توسط پزشک و جهت ادامه درمان
تهیه کننده
پگاه دوهنده کارشناس مامایی
