سزارین یا رستم زایی:
یک نوع زایمان غیر طبیعی است که در آن نوزاد با ایجاد برش جراحی بروی پوست روی شکم عضلات زیر آن و دیواره رحم خارج می گردد. در شرایط ویژه ای که زن باردار به دلایل پزشکی توانایی یک زایمان طبیعی را نداشته ،باشد از روش سزارین که نوعی عمل جراحی است استفاده میشود تا زایمان میسر گردد از آنجا که زایمان به صورت سزارین با درد کمتری برای زن باردار همراه است، این گونه زایمان بسیار شایع شده و تعداد زیادی از زنان باردار مایل به استفاده از این روش هستند.
شرایط ضروری انجام عمل سزارین
- در صورتی که فرد قبلا سزارین کرده باشد.
- زمانی که جنین در رحم مدفوع کرده باشد.
- عدم تطابق سرجنین بالگن مادر
- زجر جنین در سن بالای ۲۴ هفته تغییرات در ضربان قلب نوزاد کند.
- بدین معنی است که او به میزان کافی اکسیژن دریافت نمی سختی زایمان مانند توقف ،زایمانی عدم تناسب سر جنین با لگن مادر
- مبتلا بودن مادر به برخی بیماریها مانند تب خال تناسلی به ویروس ایدز که موجب آلوده شدن نوزاد در هنگام زایمان طبیعی میشود.
جفت زودتر از وقت خود از دیواره رحمی جدا شود،بند ناف فشرده شده و راه آن بسته شود این امر میزان اکسیژن مورد نیاز نوزاد را تحت تأثیر قرار میدهد همچنین ممکن است بندناف زودتر از نوزاد وارد کانال زایمان شود و راه را ببندد.
دو قلویی وقتی که جنین اول با نمایش سر نباشد.
جنین بزرگتر از ۴/۵ کیلوگرم : سر نوزاد یا تمام بدن او آنقدر بزرگ است که نمیتواند از کانال زایمان عبورکند
- جفت سرراهی جفت در برخی مادران در سطحی پایین تر از معمول قرار دارد و گردن رحم را میپوشاند
- وجود ناهنجاریهای رحم مادر مانند رحم دو شاخ نمایش
- نوزاد دارای برخی از بیماریها هنگام تولد باشد. مانند هیدروسفالی که در آن آب در مغز تجمع پیدا کرده و اندازه سر بزرگتر از حد طبیعی میشود.
- طرز قرار گرفتن غیر عادی جنین :
- وضعیت طبیعی قرار گرفتن جنین به صورت سر به پایین وداخل لگن مادر است. اگر مثلاً جنین به صورت عرضی قرار گیرد امکان زایمان طبیعی وجود ندارد. در صورتی که پاهای جنین داخل لگن مادر باشد (سراو بالا باشد) در برخی موارد امکان زایمان طبیعی وجود دارد ولی اغلب مواقع سزارین راه انتخابی است.
- جنینهای نارس و دیررس:
- (کمتر از ۳۸ هفته و بیشتر از ۴۲ هفته ). چون جنینهای نارس احتمالاً تحمل فشار زایمان طبیعی رانخواهند داشت و جنینهای دیررس به علت درشتی و اشکال در خون رسانی آنها نیز دچار مشکل در زایمان طبیعی می شوند .
عوارض سزارین
به اعتقاد بسیاری از ،مادران سزارین روش ساده و بدون درد برای طی کردن فرآیند زایمان است؛ این در حالی است که بسیاری از مادران از عوارض و مشکلات پس از زایمان سزارین بی اطلاع هستند.
عوارض مربوط به مادر:
- خون ریزیهای پس از عمل و خطر از دست دادن حجم زیادی از خون
- لخته های خونی که در برخی از موارد بسیار خطرناک و حتی کشنده هستند.
- عفونت و چسبندگیهایی در رحم و لوله ها و حتی روده ها
- عوارض بیهوشی و دردهای مربوط به بخیه ها. احتمال بروز حاملگیهای پر خطر در آینده مانند زایمان زودرس، سخت جدا شدن جفت از ،رحم وزن کم هنگام تولد نوزاد و ...
- عفونتهای مثانه رحم آسیب به سیستم ادراری
عوارض مربوط به جنین:
نوزادان سزارینی ۵۰ درصد بیشتر در معرض ابتلا به آسم، دیابت چاقی آلرژی و حساسیت یرقان یا زردی و مشکلات تنفسی هستند. البته منظور این است که احتمال بروز این مشکلات در نوزادان سزارینی بیشتر از نوزادان زایمان طبیعی است نه این که حتماً در هر نوزادی که با روش سزارین به دنیا می آید این مشکلات نیز پیش می آید فشاری که در حین زایمان طبیعی به قفسه ی سینه نوزاد وارد میآید موجب میشود ریه های او از ترشحات و مایعات تمیز و یک فعالیت تنفسی عادی برای نوزاد برقرار شود.
عوارض مادی
هزینه یک عمل سزارین و مدت بستری پس از آن چند برابر بیشتر از یک زایمان طبیعی است.
معایب سزارین نسبت به زایمان طبیعی:
- روزهای بستری در سزارین بیشتر است.
- احتمال خون ریزی بعد از زایمان بیشتر است. دردهای لگنی و چسبندگی بیشتر است.
- مدت زمانی که فرد بتواند به روال عادی زندگی برگردد بیشتر است احتمال نازایی بعد از سزارین نیز وجود دارد.
مزایای سزارین:
سزارینهایی که در شرایط پیچیده و خطرناک انجام میشود، جان مادر و نوزاد را حفظ میکند
مادرانی که از قبل میدانند سزارین میشوند از روز تولد کودک خود آگاه هستند این آگاهی به مادر اجازه میدهد که خود را از نظر هیجانی و ذهنی برای تولد آماده کرده و کمک میکند که ناامیدی ناشی از عدم توانایی وضع حمل به طور طبیعی که بسیاری از مادران تجربه اش میکنند کاهش یابد.
آمادگی های قبل از عمل سزارین:
آمادگی های قبل از زایمان سزارین معمولا مربوط به نوع از قبل برنامه ریزی شده آن است. اما به به حال بد نیست که با آن ها آشنا باشید.
- به مدت 8 ساعت قبل از قبل چیزی میل نکنید؛ حتی آب.
- شب قبل از عمل، دوش بگیرید تا از استرستان کم شود.
- در صورت توصیه پزشک، می توانید از آنتی بیوتیک استفاده نمایید.
- موهای زائد نیم تنه پایین خود را اصلاح کنید.
- لوازم مورد نیاز برای عمل سزارین را جمع آوری نمایید.
- در روز عمل نیز تزریقات مختلفی ممکن است برای شما استقاده شود که برای کنترل گردش خون و سایر علائم حیاتی مفید است.
- قبل از عمل باید گان مخصوص را بپوشید.
- معمولا از یک لوله باریک که به عنوان سند از آن یاد می شود نیز استفاده می گردد تا نیاز مادر برای مراجعه به سرویس بهداشتی کمتر شود.
- با تزریق بی حسی اپیدورال ممکن است کمی احساس لرزش و سرما داشته باشید که کامل طبیعی است. بنابراین جای نگرانی ندارد.
مراقبت بعد از سزارین:
- تا ۲۴ ساعت پس از زایمان ممکن است خونریزی در حد قابل توجه داشته باشید و به تدریج از حجم خونریزی کاسته شود.
- در هنگام راه رفتن سرفه و تنفس عمیق محل بخیه را با دست یا بالش گرفته تا از درد ناحیه عمل جلوگیری کند.
- روز سوم بعد از عمل ،جراحی پانسمان را برداشته و دوش بگیرید و روی زخم را باز بگذارید و روزانه سه مرتبه محل زخم را با شامپوی بچه شست و شو دهید سپس با بادخنک سشوار خشک نمائید.
- قبل از هر بار شیر دهی دستها را با آب و صابون شسته و برای تمیز کردن نوک سینهها فقط از آب ساده استفاده نمایید.
- از نشستن طولانی مدت در صندلی و فشار بر زانوها انداختن پاها روی یکدیگر و بی حرکتی اجتناب نمائید .
- برای بدست آوردن تناسب اندام با اجازه پزشک می توانید ورزش کردن را از هفته های نخست پس از زایمان آغاز کنید. چون به نوزاد خود شیر میدهید نمیتوانید رژیم لاغری بگیرید ولی میتوانید با کاهش مصرف چربیها شیرینیها و جایگزینی میوه، سبزی و پروتئین در غذاهای روزانه ،خود به کالری و انرژی لازم برای تغذیه فرزند خود دست یابید.
- لباس زیر را روزانه تعویض کنید و از لباسهای زیرنخی استفاده از پوشیدن لباسهای حاوی الیاف مصنوعی و جوراب شلوارهای تنگ پلاستیکی خودداری کنید.
- لباس زیر همیشه باید خشک باشد و از مرطوب شدن آن پرهیز کنید.
رژیم غذایی بعد از سزارین:
- از مصرف غذاهای نفاخ و دیر هضم اجتناب کنید.
- جهت جلوگیری از یبوست رژیم غذایی پرفیبر و مایعات مصرف کنید.
فعالیت بعد از سزارین
- از زور زدن بلند کردن اجسام سنگین و رانندگی (تا زمانی که پزشک توصیه کرده است خودداری کنید .
- به مدت 6 الی 8 هفته از ورزش و فعالیت های سنگین دوری کنید.
- تا ۴ هفته پس از زایمان بهتر است از انجام مقاربت خودداری کنید.
- از بلند کردن اشیاء سنگین تر از وزن نوزاد تا ۸ هفته پرهیز نمایید.
در چه شرایطی به پزشک مراجعه نمایید؟
- در صورت ایجاد علایمی مانند تب بالای ۳۸ درجه و لرز، احساس درد شدید ،قرمزی ،درد تورم یا احساس گرمی در محل جراحی ورم یکطرفه ساق پا داشتن خونریزی تاری دید و تنگی نفس به پزشک مراجعه نمایید.
- در زمان تعیین شده توسط پزشک و حداکثر تا هفت الی ده روز بعد از عمل سزارین جهت کشیدن بخیه ها به پزشک مراجعه نمایید.
تهیه کننده:
پگاه دوهنده کارشناس مامایی
