سرکلاژ
قبل از بارداری دهانه رحم در زنان حالت سفت و محکمی دارد. در اواخر بارداری سفتی دهانه رحم کاهش مییابد تا شرایطی فراهم شود که دهانه رحم حین زایمان باز شود و نوزاد به دنیا بیاید. اگر در طول حاملگی دهانه رحم ضعیف و شل باشد مادر در معرض سقط جنین و یا زایمان زودرس قرار میگیرد اگر پزشک متخصص زنان تشخیص دهد که دهانه رحم زن بارداری در معرض خطر بازشدن است، اقدام به عمل جراحی سرکلاژ می.کند سرکلاژ عبارت است از بخیه زدن دهانه رحم به منظور بسته نگه داشتن دهانه رحم
سرکلاژ یکی از روشهای درمانی مهم در مراقبت های بارداری است که با هدف کاهش خطر سقط دیررس و زایمان زودرس در برخی از زنان باردار انجام می شود. دهانه رحم در حالت طبیعی باید تا هفته های پایانی بارداری بسته و مقاوم باقی بماند اما در برخی افراد به علت نارسایی دهانه رحم یا کوتاهی آن، امکان باز شدن زودهنگام وجود دارد. در چنین شرایطی، سرکلاژ نقش حمایتی داشته و به ادامه یافتن بارداری تا سن بارداری مناسب کمک می کند. در ادامه به بررسی موضوعاتی اعم از مزایای و معایب عمل، نحوه انجام عمل، کاندیدای مناسب برای جراحی و غیره می پردازیم پس با ما همراه باشید.
زمان مناسب برای انجام سرکلاژ
سرکلاژ رحم به صورت پیشگیری کننده در هفته ۱۰-۱۴ حاملگی بعد از بی حسی نخاعی یا بیهوشی عمومی با زدن بخیه با نخ غیرقابل جذب محکم زیر لایه گردن رحمی انجام میگیرد اینکار سبب تقویت گردن رحم و بسته ماندن آن میگردد انجام عمل سرکلاژ پس از هفته ۲۱ بارداری با احتمال عفونت بیشتر و نیز پارگی زودرس کیسه آمنیوتیک همراه است و توصیه نمیشود. بخیه سرکلاژ باید در هفتههای ۳۸-۳۹ حاملگی برداشته شود.
تشخیص
پزشک اقدامات تشخیصی زیر را جهت انجام سرکلاژ انجام میدهد
- معاینه توسط پزشک متخصص زنان و بررسی سابقه سقطهای مکرر بدون درد در سه ماهه دوم حاملگی
- سونوگرافی
مواردی که نیاز است عمل سرکلاژ انجام شود شامل:
- دهانه رحم کوتاه تر از حد معمول
- رحم تک شاخه
- مشکلات ساختمانی رحمی
- کسانی که به دنبال زایمان سخت و مشکل، دچار پارگی دهانه شده اند و بهبود نیافته اند.
- بارداری های دو یا سه قلو که تهدید به سقط وجود دارد.
- زنانی که سابقه سقط های مکرر در سه ماهه دوم دارند.
- زنانی که علائم نارسایی دهانه رحم در معاینه یا تصویربرداری نشان می دهند.
- افرادی که در سونوگرافی ترانس واژینال دچار کوتاهی معنی دار دهانه رحم هستند.
- زنانی که سابقه زایمان زودرس بدون علت واضح همراه با باز شدن دهانه رحم داشته اند.
- افرادی که در بارداری های قبلی با وجود درمان های حمایتی، دچار سقط دیررس شده اند.
- زنان منتخب با سابقه جراحی های دهانه رحم که احتمال ضعف سرویکس در آنها بیشتر است.
- کسانی که در بارداری فعلی تغییرات دهانه رحم به نفع باز شدن زودرس دارند و پزشک سرکلاژ را ضروری می داند.
موارد منع انجام سرکلاژ شامل:
- خونریزی مهبلی
- انقباضات رحمی
- پارگی پرده های جنینی
- گشادی بیشتر از ۴ سانت دهانهرحم
فواید سرکلاژ شامل:
- افزایش مدت زمان نگهداری جنین در رحم
- جلوگیری از زایمان زودرس
- کاهش میزان سقط جنین
- افزایش احتمال به دنیا آمدن نوزاد سالم و کامل
- کاهش احتمال زایمان زودرس
- کاهش خطر سقط در سه ماهه دوم
- کاهش فشار وارده بر دهانه رحم در بارداری های پرخطر
- کمک به حفظ بسته ماندن دهانه رحم تا زمان مناسب
- افزایش شانس رسیدن بارداری به سن بارداری قابل قبول
- کمک به مدیریت کوتاهی دهانه رحم در سونوگرافی ترانس واژینال
- امکان پیشگیری در زنان با سابقه سقط های مکرر مرتبط با سرویکس
- مناسب برای برخی موارد نارسایی دهانه رحم بر اساس سابقه بارداری
عوارض
به دنبال انجام سرکلاژ عوارض زیر ممکن است در فرد بروز نماید:
- خطرات ناشی از بی حسی موضعی یا عمومی
- عفونت گردن رحم
- آسیب به گردن رحم و یا مثانه
- زایمان زودرس
- پارگی زودرس کیسه آب جنین
- خونریزی مهبلی
- تنگی گردن رحم و پارگی رحم
- شل شدن بخیه
- زایمان زودرس
- انقباضات رحمی
- خونریزی واژینال
- عفونت واژن یا رحم
- پارگی زودرس کیسه آب
- درد لگنی یا گرفتگی شکم
- جابجایی یا پاره شدن بخیه
- تب و علائم عفونت سیستمیک
- نیاز به برداشتن زودهنگام بخیه
- باز شدن دهانه رحم با وجود بخیه
- تحریک دهانه رحم و التهاب موضعی
- مشکلات مربوط به بی حسی یا بیهوشی
- آسیب بافتی خفیف به دهانه رحم در حین عمل (نادر)
رژیم غذایی و تغذیه
پس از انجام سرکلاژ رژیم غذایی خود را به صورت زیر برنامه ریزی نمائید:
- غذاهای دارای فیبر زیاد مثل میوه و سبزیجات و همچنین مایعات فراوان مصرف کنید تا احتمال یبوست از بین برود.
فعالیت
- پس از انجام سرکلاژ فعالیت خود را به صورت زیر برنامه ریزی نمائید: کاهش فعالیتهای فیزیکی و یا استراحت در بستر در هفته اول با توجه به نظر پزشک شما و استراحت نسبی در ادامه بارداری داشته باشید.
- از نزدیکی تا ۱ هفته پس از سرکلاژ و یا باقیمانده بارداری خودداری نمائید.
- از انجام کارهای سنگین تا پایان دوران بارداری خودداری کنید.
مراقبت
پس از انجام سرکلاژ جهت بهبودی سریعتر اقدامات مراقبتی زیر را انجام دهید
- پس از این مرحله ممکن است ترشحات خونی روشن تا چند روز وجود داشته باشد که معمولاً بعد از این زمان به شکل ترشحات موکوسی در می آید و ممکن است تا پایان حاملگی ادامه پیدا کند. در صورت خونریزی در حد پریود یا بالاتر به پزشک مراجعه شود.
- هنگام اجابت مزاج زیاد فشار و زور نزنید.
- از دوش واژینال و تامپون استفاده نکنید.
- قبل از شروع دردهای زایمانی باید بخیههای دهانه رحم برداشته شود تا زایمان امکان پذیر باشد برداشتن بخیه دهانه رحم در انتهای حاملگی انجام میشود و یک عمل بدون درد است و نیاز به بی حسی و بیهوشی ندارد در صورت بروز دردهای زودهنگام و زایمان زودرس باید بخیه باز شود بنابراین در این مواقع فرد در بیمارستان تحت مراقبت قرار میگیرد تا به موقع باز کردن بخیه دهانه رحم انجام گیرد.
- لباس زیر را روزانه تعویض کنید و از لباسهای زیرنخی استفاده از پوشیدن لباسهای حاوی الیاف مصنوعی و جوراب شلوارهای تنگ و پلاستیکی خودداری کنید.
- لباس زیر همیشه باید خشک باشد و از مرطوب شدن آن پرهیز کنید.
- مراقبتهای دوران بارداری را طبق دستور پزشک انجام دهید.
- روزانه چند نوبت ناحیه دستگاه تناسلی با شامپوی بچه شستشو دهید.
دارو
داروهای تجویز شده آنتی بیوتیک ایزوکسوپرین جهت جلوگیری از انقباضات رحم ) را توسط پزشک معالج طبق دستور مصرف نمائید
در چه شرایطی به پزشک مراجعه نمائید؟
- ۷ روز پس از عمل
- در صورت بروز علائمی مانند پارگی کیسه آب تب بالای ۳۸ یا لرز، انقباض رحمی و درد زیر شکم و کمر مثل دردهای زایمان، تهوع واستفراغ شدید خونریزی و ترشحات بدبوی
- در صورت داشتن درد از مسکنهایی که برای شما تجویز شده استفاده کنید و در صورتیکه درد با مسکن کاهش نیافت به پزشکمراجعه کنید.
- اگر عمل سرکلاژ را انجام دادید به محض مشاهده نشت مایع از واژن خود، فورا به پزشک متخصص زنان مراجعه کنید، زیرا ممکن است علامتی از پارگی زودرس کیسه آب جنین باشد. پارگی این کیسه قبل از هفته ۳۷ ،بارداری بسیار خطرناک میباشد
تهیه کننده :پگاه دوهنده کارشناس مامایی
